Dług publiczny USA osiągnął historyczne 40 bilionów dolarów. Departament Skarbu interweniuje na rynku obligacji

Całkowity zaległy dług publiczny Stanów Zjednoczonych oficjalnie osiągnął 40,047 biliona dolarów we wtorek, rosnąc z 39,987 biliona dolarów dzień wcześniej. Informację tę przekazał amerykański Departament Skarbu, wskazując, że przekroczenie tego symbolicznego progu samo w sobie nie stanowi bezpośredniego wstrząsu gospodarczego. Większość ekonomistów i inwestorów zwraca większą uwagę na wskaźniki takie jak relacja długu do produktu krajowego brutto, które lepiej odzwierciedlają zdolność kraju do pożyczania.

Tylko w bieżącym roku Stany Zjednoczone zamierzają pożyczyć ponad 2 biliony dolarów na sfinansowanie swoich zobowiązań. Wśród głównych czynników wymieniane są wydatki na wojnę w Iranie oraz szerokie obniżki podatków uchwalone przez Republikanów w 2025 roku. Gwałtownie rosnące płatności odsetkowe na rzecz inwestorów stanowią obecnie około połowy tej kwoty deficytu. Osiągnięcie poziomu 40 bilionów dolarów nastąpiło szybciej, niż zakładały wcześniejsze prognozy.

Congressional Budget Office w maju 2023 roku szacowało, że granica ta zostanie przekroczona dopiero w roku fiskalnym 2028. Narodowy dług wzrósł o około 1 bilion dolarów w ciągu zaledwie ostatnich pięciu miesięcy. Na naszej obecnej ścieżce za zaledwie sześć lat osiągniemy 50 bilionów dolarów. Jeśli spojrzeć wstecz, mniej niż 10 lat temu mieliśmy 20 bilionów, a tak naprawdę narażamy naszą gospodarkę i przyszłość kraju na niebezpieczeństwo – uważa Michael Peterson, dyrektor generalny Peter G. Peterson Foundation.

Przyczyny rosnącego zadłużenia

Na gwałtowny wzrost obciążenia długiem wpływa szereg strukturalnych czynników, w tym starzenie się społeczeństwa. Codziennie na emeryturę przechodzi około 10 tysięcy przedstawicieli pokolenia wyżu demograficznego, a wydatki na świadczenia społeczne i zdrowotne stale rosną przy niewystarczającej liczbie pracowników.

Sytuację pogłębiają wieloletnie pakiety obniżek podatków oraz zwiększania wydatków, takie jak Tax Cuts and Jobs Act z 2017 r. czy One Big Beautiful Bill Act z 2025 r., a także programy pomocowe z okresu pandemii Covid-19. Sekretarz Skarbu Scott Bessent, którego celem jest redukcja deficytu do 3 procent PKB do 2028 roku, przyznał, że tegoroczne deficyty zmierzają w niewłaściwym kierunku.

W wywiadzie dla stacji Newsmax wskazał, że wydatki wojskowe na wojnę z Iranem oraz zwroty ceł negatywnie wpłynęły na postępy administracji w redukcji deficytu. Konflikt ten spowodował wzrost cen energii, co dodatkowo zahamowało wzrost gospodarczy i ograniczyło oczekiwane wpływy podatkowe. Scott Bessent odniósł się również do zeszłorocznych ulg podatkowych dla przedsiębiorstw budujących fabryki i kupujących sprzęt, które według szacunków Joint Committee on Taxation mogą kosztować w tym roku 100 miliardów dolarów.

Zdaniem sekretarza skarbu mimo początkowych kosztów rozwiązania te przyniosą w przyszłości dodatkowe przychody.

Koszty obsługi długu i stopy procentowe

Koniec ery niskich stóp procentowych, który nastąpił w wyniku działań Rezerwy Federalnej zwalczającej inflację, drastycznie zwiększył koszty pożyczania. Płatności odsetkowe mają w obecnym roku fiskalnym przekroczyć historyczny poziom 1 biliona dolarów. Te koszty ponad trzykrotnie wzrosły w ciągu ostatnich pięciu lat i obecnie idą łeb w łeb z Medicare jako drugim co do wielkości wydatkiem rządu, zaraz za Social Security – powiedział Marc Goldwein, starszy dyrektor ds. polityki w Committee for a Responsible Federal Budget.

Oznacza to, że rząd wydaje na obsługę odsetek więcej niż na obronę narodową i o połowę więcej niż na programy dedykowane dzieciom.

Interwencja Departamentu Skarbu na rynku obligacji

W odpowiedzi na silną presję i rentowności rosnące do poziomów niewidzianych od prawie dwudziestu lat, Departament Skarbu ogłosił ponad dwukrotne zwiększenie skali odkupów długu rządowego. W ramach przyspieszonego programu kierowanego przez Scotta Bessenta resort skupi się na segmentach dziesięcioletnich do trzydziestoletnich, które od końca czerwca zmagały się ze strajkiem kupujących. Rząd podwoił maksymalną wielkość pojedynczej operacji odkupu z 2 miliardów dolarów do co najmniej 4 miliardów dolarów.

Ogłoszenie wywołało natychmiastową reakcję rynkową, prowadząc do gwałtownego spadku rentowności oraz wzrostu kontraktów terminowych na akcje. Rentowność obligacji dziesięcioletnich obniżyła się do poziomu 4,65 procent. Jak podkreślono w oficjalnym komunikacie resortu, zwiększenie operacji odkupu ma na celu zapewnienie większego wsparcia płynności w dłuższych nominalnych segmentach rynku. Eksperci pozytywnie oceniają te działania.

Przyspieszona operacja może pomóc przyciągnąć potencjalnych nabywców skuszonych wcześniejszym wzrostem rentowności i zmusić do krótkoterminowego pokrywania pozycji krótkich – napisał w nocie do klientów Krishna Guha, szef globalnej polityki i strategii banków centralnych w Evercore ISI.