"Gospodarczy D-Day" i bezprecedensowe sankcje. USA żądają od świata zerwania relacji z Iranem

Stany Zjednoczone ogłosiły zwrot w polityce wobec Teheranu, nazywając nowe działania Waszyngtonu „gospodarczym D-Day”. Zarysowany przez administrację Donalda Trumpa plan „Operation Economic Outcast” ma na celu całkowite sparaliżowanie wymiany handlowej Iranu oraz uszczelnienie dotychczasowych luk w reżimie sankcyjnym. Termin ten nawiązuje do lądowania aliantów w Normandii 6 czerwca 1944 roku, które rozpoczęło wielką operację desantową otwierającą drugi front i znacząco przyczyniło się do klęski Niemców.

Sekretarz skarbu USA Scott Bessent podkreślił, że prezydent Donald Trump stworzył warunki do wykorzystania każdej agencji i władzy, aby odciąć wszelkie gospodarcze linie życia wspierające tyrański reżim. Amerykański minister finansów zaznaczył, że państwa świata muszą zerwać stosunki gospodarcze z Iranem albo narażą się na konsekwencje ze strony Waszyngtonu. Celem administracji USA jest doprowadzenie do sytuacji, w której Teheran zostanie zupełnie sam.

Państwa świata muszą zerwać stosunki gospodarcze z Iranem albo narażą się na konsekwencje ze strony Waszyngtonu – ogłosił Bessent.

Sankcje na ponad 60 podmiotów i ostrzeżenie dla globalnych rynków

Amerykański Departament Skarbu wymierzył uderzenie w blisko 60 podmiotów, osób oraz statków tak zwanej floty cieni, które transportują irańską ropę m.in. przez Zjednoczone Emiraty Arabskie, Singapur, Hongkong, Szwajcarię oraz Europę. Ograniczenia objęły kluczowe sektory, takie jak aktywa cyfrowe, nowe technologie, złoto, lotnictwo oraz żeglugę morską. Uderzono również w podmioty umożliwiające reżimowi pozyskiwanie technologii nuklearnej i rakietowej oraz prowadzenie operacji cybernetycznych.

Bessent wyjaśnił, że opóźnienie w natychmiastowej egzekucji wtórnych sankcji finansowych na zagraniczne banki jest działaniem celowym, dającym państwom czas na naprawę relacji i wycofanie się ze współpracy z Iranem bez wywoływania nagłego wstrząsu w globalnym systemie finansowym. Każde państwo otrzymało określony harmonogram porzucenia transakcji, a cierpliwość Białego Domu nie jest nieograniczona. Sam prezydent Donald Trump prowadzi bezpośrednie rozmowy telefoniczne z liderami państw, domagając się zerwania więzi z Teheranem.

Zapytany o brak natychmiastowych sankcji na duże chińskie banki, Bessent wskazał na skuteczność cichej dyplomacji, lecz zastrzegł, że żaden podmiot na świecie nie znajduje się poza zasięgiem amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości. Ostrzeżenie pod adresem ChRL padło na niecały miesiąc przed planowaną wizytą chińskiego przywódcy Xi Jinpinga w Waszyngtonie. Jednocześnie zapowiedziano, że obecna fala sankcji jest dopiero początkiem i należy spodziewać się objęcia restrykcjami ważnej instytucji finansowej już w kolejnym tygodniu.

Reakcje międzynarodowe i pogłębiający się kryzys walutowy w Iranie

Tło sytuacji gospodarczej pogarsza drastyczny spadek wartości irańskiej waluty. Oficjalny kurs dolara w Iranie wynosi 1,5 miliona riali, jednak w sobotę kurs rynkowy przebił 2 miliony, a w niedzielę i poniedziałek waluta nadal traciła na wartości pod wpływem napływających informacji o nowej fali sankcji.

Po zapowiedzi Bessenta głos zabrał czołowy negocjator Iranu Mohammad Bagher Ghalibaf, który stwierdził, że Amerykanie wiedzą, iż nikt nie daje wiary ich buńczucznym zapowiedziom, a z gospodarczego punktu widzenia Stany Zjednoczone nie są w sytuacji pozwalającej im na dalsze ograniczanie relacji z innymi krajami.

Eksperci wskazują, że powściągliwość Waszyngtonu wobec Pekinu wynika także z obawy przed chińskim odwetem w kontekście eksportu kluczowych minerałów przed szczytem Trump-Xi. Sytuację próbują wykorzystać inne państwa, w tym Pakistan, którego szef armii gen. Asim Munir przybył do Teheranu z misją ostatniej szansy, podczas gdy Iran grozi całkowitym zablokowaniem eksportu ropy z Zatoki Perskiej w przypadku dalszej eskalacji.