Kontrowersje wokół kandydatury Macieja Berka do Trybunału Konstytucyjnego

Premier Donald Tusk poinformował w poniedziałek 11 sierpnia o odejściu z rządu Macieja Berka, dotychczasowego ministra ds. wdrażania polityki rządu oraz szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Premier określił Berka mianem swojej „prawej ręki” i przekazał, że wspólnie ustalono jego przejście do innych zadań. Obowiązki ustępującego ministra przejmie szefowa Rządowego Centrum Legislacji Joanna Knapińska.

Według nieoficjalnych informacji, które jako pierwsza podała Polityka Insight, Maciej Berek miałby zostać wybrany na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Wakat w tej instytucji pojawi się 18 września w związku z kończącą się kadencją sędziego Justyna Piskorskiego. Donald Tusk, pytany o tę sprawę przez dziennikarzy, odmówił komentarza, zapowiadając konferencję prasową na kolejny dzień.

Reakcje wewnątrz koalicji rządzącej

Doniesienia o możliwej nominacji wywołały konsternację i głosy oburzenia wewnątrz obozu rządzącego. Część polityków wskazuje, że obsadzenie stanowiska w Trybunale przez osobę bezpośrednio związaną z rządem byłoby sprzeczne z postulatami środowiska, które od lat krytykowało polityczne obsadzanie sądów. Jeden z polityków Polski 2050 ocenił, że ewentualne wejście Berka do TK jest oznaką politycznej słabości premiera, który decyduje się na poświęcenie swojego kluczowego współpracownika w ramach przygotowań do wyborów.

Zupełnie odmienne zdanie wyraził poseł Lewicy Andrzej Szejna, który ocenił Macieja Berka jako wybitnego eksperta i prawnika. Choć przyznał, że wypowiada się tylko za siebie, zadeklarował gotowość do poparcia takiej kandydatury, argumentując to pilną potrzebą zmian w funkcjonowaniu Trybunału.

Spór o standardy i apolityczność instytucji

Przewodnicząca klubu parlamentarnego Lewicy, Anna Maria Żukowska, przekazała za pośrednictwem serwisu X, że jej klub nie poparłby takiej kandydatury, przypominając o obietnicach złożonych wyborcom w kwestii nieobsadzania TK przez aktywnych polityków. Podobne stanowisko zajmuje Polska 2050; Paweł Śliz podkreślił, że ugrupowanie to uważa, iż w trybunale nie powinno być polityków. Eksperci wskazują, że choć formalnie przepisy nie zabraniają takiej nominacji, to budzi ona istotne wątpliwości etyczne.

Krzysztof Izdebski z Fundacji Batorego wyjaśnił, że brak obecnie obowiązującej ustawy z 2024 roku, która przewidywała czteroletnią karencję dla polityków przed objęciem funkcji sędziego TK, pozwala na takie działanie, jednak osłabia ono społeczne zaufanie do niezależności instytucji. Konstytucjonalista prof. Marcin Matczak w mediach społecznościowych ocenił te doniesienia jako przekreślenie wieloletnich postulatów o apolityczności sądów.

Z kolei poseł PiS Radosław Fogiel skrytykował obecną większość za chęć obsadzania trybunału ludźmi zaufanymi, przypominając wcześniejszą krytykę rządów Prawa i Sprawiedliwości przez obecną koalicję.