Odejście wybitnego badacza
Prof. Andrzej Elżanowski zmarł 9 września 2026 roku w wieku 76 lat po ciężkiej chorobie. Informację o odejściu uczonego przekazało Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Zwierząt (OTOZ).
Naukowiec urodził się 21 stycznia 1950 roku w Przasnyszu. Ukończył studia zoologiczne na Uniwersytecie Warszawskim w 1972 roku, a tytuł profesora nauk biologicznych uzyskał w 2003 roku. W swojej bogatej karierze współpracował m.in. z Smithsonian Institution w USA, Instytutem Biochemii Maxa Plancka w Niemczech oraz polskimi jednostkami naukowymi, w tym Polską Akademią Nauk, Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Wrocławskim.
Dorobek naukowy i działalność etyczna
Podstawowym obszarem badań prof. Elżanowskiego była ewolucja ptaków, ze szczególnym uwzględnieniem ery mezozoicznej. Wspólnie z Peterem Wellnhoferem opisał pokrewieństwo ptaków z teropodami, czyli mięsożernymi dinozaurami.
(Prof. Elżanowski) wiedział, że zwierzę nie jest abstrakcyjnym »okazem«, elementem produkcji ani jednostką populacji, lecz istotą, dla której jej własne życie ma znaczenie. I przez dziesięciolecia konsekwentnie domagał się, abyśmy także my zaczęli traktować ten fakt poważnie
Naukowiec przekładał swoją wiedzę na działania w obszarze etyki. Od 2011 roku przewodniczył Polskiemu Towarzystwu Etycznemu. Był także członkiem pierwszej Krajowej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach, gdzie doprowadził do wprowadzenia skali oceniającej stopień inwazyjności badań naukowych.
Walka o prawa zwierząt
Profesor był zaangażowany w tworzenie prawa dotyczącego ochrony zwierząt, współtworząc m.in. nowelizację ustawy z 2010 roku. Odegrał kluczową rolę w architekturze kampanii przeciwko ubojowi rytualnemu bez ogłuszania oraz sprzeciwiał się złym warunkom w masowych hodowlach, schroniskach i ogrodach zoologicznych.
Zwierzęta straciły swojego bezkompromisowego rzecznika, a my sojusznika w walce o ich prawa
Dr Robert Maślak z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego podkreślił, że profesor łączył biologiczną wiedzę z radykalnymi wnioskami etycznymi. Sam profesor, będący weganinem, do końca swoich dni angażował się w działania społeczne, a w maju 2026 roku wystąpił podczas inauguracji inicjatywy obywatelskiej „Stop Polowanie”.