Unia Europejska oferuje Grenlandii wielomilionowe wsparcie w odpowiedzi na presję ze strony USA

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, premier Danii Mette Frederiksen oraz premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen spotkali się w stolicy wyspy, Nuuk, aby podpisać odnowioną wspólną deklarację dotyczącą relacji unijnych. W ramach wizyty ogłoszono unijny pakiet pomocowy o wartości 200 milionów euro, który ma zostać zainwestowany w ciągu najbliższych dwóch lat. Środki te przeznaczono na łączność cyfrową, czystą energię, surowce krytyczne, mieszkalnictwo, rybołówstwo, edukację oraz zrównoważoną turystykę.

Komisja Europejska zaproponowała ponadto ponad dwukrotne zwiększenie funduszy dla wyspy w kolejnym wieloletnim budżecie, co ma podnieść łączną wartość wsparcia do poziomu od 530 do około 580 milionów euro od 2028 roku. Szefowa KE przypomniała, że odwiedziła wyspę dwa lata wcześniej, aby otworzyć tam unijne przedstawicielstwo, a teraz powróciła z konkretnymi propozycjami. Premier Jens-Frederik Nielsen podziękował za wsparcie, nazywając Unię Europejską lojalnym i zaufanym przyjacielem w trudnych czasach.

Geopolityczna presja ze strony Donalda Trumpa

Pomoc UE jest bezpośrednią odpowiedzią na działania prezydenta USA Donalda Trumpa, który w ostatnich miesiącach wielokrotnie zgłaszał chęć przejęcia kontroli nad Grenlandią ze względów strategicznych, bezpieczeństwa i energetycznych. W styczniu napięcia osiągnęły szczyt, gdy amerykański przywódca zagroził nałożeniem wysokich ceł na państwa sprzeciwiające się tym planom, choć później wycofał się z tych groźb. W lipcu Trump powrócił do swoich ambicji aneksji, a w poniedziałek opublikował mapę świata przedstawiającą wyspę pod kontrolą USA.

Mieszkańcy wyspy zdecydowanie sprzeciwiają się terytorialnym zapędom amerykańskiego przywódcy, czego dowodem był czwartkowy protest setek osób przed nowym konsulatem USA w Nuuk ze skandowanymi hasłami o tym, że Grenlandia należy do Grenlandczyków. Ursula von der Leyen podczas swojej podróży podkreśliła, że o przyszłości terytorium decydują wyłącznie mieszkańcy Grenlandii i Danii. Zaznaczyła również, że integralność terytorialna, suwerenność oraz nienaruszalność granic to fundamentalne zasady prawa międzynarodowego.

Znaczenie surowców krytycznych i reakcja sojuszników

Zainteresowanie wyspą wynika także z jej bogactwa naturalnego, jako że Grenlandia posiada 25 z 34 minerałów kluczowych dla rozwoju nowoczesnych technologii i energii odnawialnej. Sektor ten jest silnie zmonopolizowany przez Chiny, co sprawia, że Unia Europejska dąży do uniezależnienia się od eksportu z Pekinu. Mimo bogatych złóż wydobycie na wyspie pozostaje mocno ograniczone z powodu surowych warunków lodowcowych, które skutecznie odstraszają kosztowne inwestycje.

Premier Danii Mette Frederiksen przyznała, że jej kraj i tamtejsze władze znajdowały się pod wyraźną presją administracji Trumpa, wyrażając wdzięczność za wsparcie ze strony europejskich partnerów oraz społeczności międzynarodowej. W cieniu tych wydarzeń na Grenlandii rozpoczęły się wojskowe ćwiczenia NATO pod nazwą Arctic Shield z udziałem około 400 żołnierzy z 11 państw, w tym sił specjalnych przystosowanych do działań w Arktyce, przy czym w manewrach nie biorą udziału żadne wojska amerykańskie.