Rada Fiskalna ostrzega przed budżetem. Ryzyko przekroczenia długu

W poniedziałek Rada Fiskalna opublikowała oficjalną opinię na temat projektu ustawy budżetowej na 2027 rok. W ocenie gremium dokument prezentuje trwałą i głęboką nierównowagę finansów publicznych oraz nie przedstawia działań, które zapewniałyby rozpoczęcie procesu konsolidacji.

Rada Ministrów została skrytykowana za niewykorzystanie sprzyjających warunków gospodarczych do ograniczenia deficytu. Eksperci podkreślili, że obecna nierównowaga nie wynika z załamania dochodów publicznych, ponieważ ich relacja do PKB pozostaje na historycznie wysokim poziomie, lecz z faktu, że wzrost wydatków wyraźnie przewyższa wzrost dochodów.

Wydatki obronne stanowią około 1/4 wzrostu wydatków państwa od 2021 r.

W opinii zaznaczono, że wydatki na obronność nie są jedynym powodem pogorszenia stanu finansów publicznych. Odpowiadają one za około jedną czwartą wzrostu wydatków państwa od 2021 roku. Istotne znaczenie mają również transfery socjalne, wynagrodzenia oraz inne trwałe zobowiązania budżetowe.

Wysokie ryzyko przekroczenia progu długu publicznego

Najważniejszym ostrzeżeniem sformułowanym przez eksperckie gremium jest ocena, że ryzyko przekroczenia przez państwowy dług publiczny w relacji do PKB w 2027 roku progu 55 procent jest bardzo wysokie. Próg ten zostaje przekroczony w niemal wszystkich analizowanych wariantach ryzyka.

Sytuację pogarsza fakt, że w projekcie nie uwzględniono odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa na wypadek niewystąpienia naturalnych oszczędności w założonej wysokości. Dodatkowo w dokumentacji budżetowej zabrakło wystarczającej odpowiedzi na zalecenie Rady ECOFIN dotyczące zmiany priorytetów wydatkowych lub zwiększenia dochodów w okresie obowiązywania krajowej klauzuli wyjścia.

Rykowne prognozy dochodów i podatków

Rada Fiskalna zwróciła uwagę, że prognoza dochodów budżetowych jest obarczona wysokim ryzykiem. Wynika to m.in. z oparcia założeń na nieuchwalonych dotychczas zmianach w systemie podatkowym oraz z optymistycznych prognoz dotyczących dynamiki dochodów podatkowych.

Minister finansów Andrzej Domański ma obowiązek odnieść się do opinii rady i wyjaśnić ewentualne rozbieżności, ponieważ dokument ten nie jest formalnością, lecz wiążącym elementem procedury budżetowej.

W końcowej części opinii eksperci podkreślili, że naprawa finansów publicznych wymaga wiarygodnego planu wieloletniego oraz szerokiego porozumienia politycznego. Podkreślono, że uporządkowanie gospodarki państwa stanowi warunek trwałego finansowania bezpieczeństwa, usług publicznych, inwestycji oraz polityki społecznej.