Moody's obniża rating Polski po 24 latach. Minister finansów odpowiada

Agencja ratingowa Moody’s obniżyła długoterminowy rating Polski w walucie obcej z poziomu A2 do A3, ustanawiając perspektywę nowego ratingu jako stabilną. Jednocześnie obniżono rating krótkoterminowy z P-1 do P-2, a perspektywę ratingu zmieniono z negatywnej na stabilną. Rating A2 Polska miała u Moody's od 2002 roku i dotąd agencja go nie obniżała, co oznacza, że po raz pierwszy od 24 lat zdecydowała się na ruch w dół.

Po tej zmianie wszystkie trzy główne agencje ratingowe oceniają Polskę na zbliżonym poziomie. Moody’s i S&P przyznają ocenę A3 lub jej odpowiednik z perspektywą stabilną, natomiast Fitch utrzymuje rating na poziomie A- z perspektywą negatywną.

Minister finansów Andrzej Domański zwrócił uwagę, że Moody's nieprzerwanie od 2007 roku była nam najbardziej przychylna i długo oceniała wiarygodność kraju wyżej niż Fitch i S&P. Po piątkowej decyzji oceny wszystkich trzech głównych agencji wyrównały się na poziomie A3 lub jego odpowiedniku.

Uzasadnienie decyzji i stan finansów publicznych

W oficjalnym komunikacie Moody’s wskazała na trwałe pogorszenie kondycji fiskalnej kraju. Eksperci agencji zwrócili uwagę, że wysokie deficyty budżetowe utrzymują się mimo dobrej koniunktury gospodarczej, niskiego bezrobocia i napływu środków unijnych. Wskazano także na osłabienie skuteczności krajowych ram fiskalnych z uwagi na zadłużenie pozabudżetowe.

Według prognoz Moody’s deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie około 7 proc. PKB zarówno w 2026, jak i w 2027 roku. Wzrost wydatków wynika m.in. z kosztów opieki zdrowotnej, inwestycji publicznych oraz zobowiązań obronnych i socjalnych. Agencja zauważyła przy tym, że kraj w ostatnich latach nie wykorzystał koniunktury do odbudowy rezerw finansowych.

Prognozy agencji zakładają, że dług publiczny sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 59,7 proc. PKB w 2025 roku do 68,9 proc. PKB w 2027 roku. W kolejnych latach zadłużenie ma stabilizować się w przedziale 70–75 proc. PKB pod warunkiem przestrzegania reguł fiskalnych.

Reakcje polityków i opozycji

Decyzja agencji wywołała ożywioną dyskusję na scenie politycznej. Przedstawiciele opozycji ostro skrytykowali politykę obecnego gabinetu. Przedstawiciel Kancelarii Prezydenta Paweł Szefernaker ocenił, że za wiarygodność państwa odpowiadają wysoki deficyt i rosnący dług, dodając, że za sytuację zapłacą Polacy.

Szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz stwierdził, że stan finansów to efekt zbyt małej realnej pracy rządu przy jednoczesnym nacisku na działania public relations. Wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak zwrócił uwagę na kwestie związane z debudżetyzacją i wzrostem zobowiązań państwa.

Wicemarszałek Krzysztof Bosak zadał ministrowi finansów pytanie o sens wzmacniania finansów publicznych w obliczu polityki zwiększania długu i braku narad z opozycją w tej sprawie.

Poseł Przemysław Czarnek określił decyzję jako poważny sygnał, podczas gdy Zbigniew Ziobro zauważył, że rating A2 utrzymyował się przez 24 lata.

Ryszard Petru wezwał do przeprowadzenia Wielkiego Przeglądu Wydatków Publicznych, a Leszek Miller podkreślił, że problemem kraju nie jest recesja, lecz procykliczna polityka fiskalna.

Nastroje społeczne i perspektywy rynkowe

Ekspert ds. polityki zagranicznej Sebastian Meitz odniósł się do wykresów historycznych, podkreślając wagę dwudziestoczteroletniego utrzymywania wyższego ratingu, a dziennikarz Jacek Liziniewicz skomentował brak wzmożenia medialnego towarzyszącego obecnie decyzji agencji.

Z sondażu IBRiS dla „Rzeczpospolitej” wynika, że 39,2 proc. Polaków uważa, iż rząd powinien ograniczyć wydatki socjalne, aby zmniejszyć deficyt. Podwyżki podatków wskazało 19,7 proc. respondentów, a 16,8 proc. opowiedziało się za cięciami w wydatkach na zbrojenia.

Ekonomiści i analitycy rynkowi wskazywali, że choć decyzja była spodziewana, stanowi ona sygnał ostrzegawczy dla polityki fiskalnej państwa. Analityk Daniel Kostecki zauważył, że zapowiedź wzmacniania finansów może w praktyce oznaczać wzrost podatków.

Reakcja rynków po ogłoszeniu wiadomości była spokojna, a złoty i rynek obligacji nie odnotowały gwałtownego załamania, co ekonomiści przypisują m.in. wcześniejszym zapowiedziom agencji i silnym fundamentom gospodarczym.