Uroczysty pogrzeb ofiar stalinowskiego terroru
W środę, 21 października 2026 roku, na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu odbyła się państwowa ceremonia pożegnania 49 żołnierzy oraz działaczy podziemia niepodległościowego. Szczątki ofiar reżimu komunistycznego spoczęły w nowo utworzonej kwaterze wojennej, usytuowanej bezpośrednio przed pomnikiem Ofiar Terroru Komunistycznego 1945–1956.
To ofiary komunizmu, ale jednocześnie bohaterowie walki o wolność, suwerenność i niepodległość Polski
W państwowych uroczystościach wziął udział prezydent Karol Nawrocki oraz liczni zgromadzeni. Pochowani żołnierze i działacze to osoby stracone oraz zmarłe w okresie stalinowskiego terroru w Więzieniu nr 1 przy ulicy Kleczkowskiej oraz w Więzieniu nr 2 przy ulicy Sądowej we Wrocławiu.
Ekshumacje i historia kwater więziennych
Szczątki ofiar pochodziły z dawnych kwater więziennych na polach 81A i 120 Cmentarza Osobowickim, gdzie w latach 1948–1956 potajemnie grzebano m.in. więźniów straconych i zmarłych w Więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej oraz Więzieniu nr 2 przy ul. Sądowej we Wrocławiu. Prace ekshumacyjne i przygotowawcze były prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z Gminą Wrocław oraz Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim od 2023 roku.
Biuro Poszukiwań i Identyfikacji tej instytucji przeprowadziło w latach 2024–2026 intensywne prace terenowe, których celem było oddzielenie szczątków bohaterów od osób skazanych za przestępstwa kryminalne oraz funkcjonariuszy reżimu. Dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu dr hab. Kamil Dworaczek wyjaśniał wcześniej, że kluczowe było uhonorowanie bohaterów, którzy dotychczas spoczywali w bezimiennych mogiłach bez żadnego nagrobka, tak jak pochowali ich oprawcy.
Przemówienie prezydenta i pamięć o bohaterach
Podczas uroczystości pogrzebowych prezydent Karol Nawrocki wygłosił przemówienie, w którym odniósł się do okrucieństwa systemu komunistycznego oraz ciągłości walki o niepodległość Polski. Przypomniał, że polegli po 1945 roku wciąż kontynuowali tę samą walkę o suwerenność, która rozpoczęła się wraz z wybuchem II wojny światowej.
Prezydent podkreślił zasługi żołnierzy walczących w strukturach Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, Konspiracyjnego Wojskowego Polskiego oraz innych organizacji podziemnych. Zaznaczył również determinację rodzin zamordowanych, które przez dziesięciolecia walczyły o prawdę i upominały się o godne upamiętnienie swoich bliskich.
W wystąpieniu przywołano także postać prof. Krzysztofa Szwagrzyka za jego wkład w badania losów ofiar terroru oraz wrocławskich opozycjonistów z lat 80., którzy już w czasach PRL upominali się o pamięć o zamordowanych. Prezydent nawiązał do słów płk. Łukasza Cieplińskiego pseudonim Pług, wskazując na niespełnione sny o wolnej Polsce, które dzisiaj stają się rzeczywistością.