Przełom w neuronauce i medycynie
Komitet Noblowski ogłosił w poniedziałek 5 października w Sztokholmie, że tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann oraz Georg Nagel. Laureaci zostali wyróżnieni za odkrycie aktywowanych światłem kanałów jonowych oraz opracowanie optogenetyki. Metoda ta pozwala naukowcom z niespotykaną wcześniej precyzją czasową i przestrzenną manipulować aktywnością wybranych grup neuronów.
Optogenetyka stwarza możliwości mapowania mózgu w sposób, o którym kiedyś mogliśmy tylko marzyć
Od glonów do mapowania mózgu
Podstawą odkrycia były badania niemieckich naukowców nad jednokomórkowymi glonami Chlamydomonas. Peter Hegemann oraz Georg Nagel zidentyfikowali u tych organizmów białka zwane kanałorodopsynami, które otwierają się pod wpływem światła, przepuszczając jony przez błonę komórkową. Odkrycie to pozwoliło zrozumieć mechanizmy, dzięki którym glony reagują na bodźce świetlne.
Amerykański neurobiolog i psychiatra Karl Deisseroth wykorzystał te białka w badaniach na szczurach, wprowadzając odpowiedni gen do ich komórek nerwowych. Dzięki temu stało się możliwe zdalne sterowanie aktywnością neuronów za pomocą impulsów światła. Technologia ta zrewolucjonizowała sposób, w jaki badacze obserwują funkcjonowanie żywego mózgu.
Zastosowania w chorobach neurologicznych
Rozwój optogenetyki otwiera nowe możliwości w badaniach nad patogenezą schorzeń neurologicznych i psychicznych. Naukowcy mogą dzięki niej identyfikować konkretne obwody neuronalne odpowiedzialne za wspomnienia, emocje oraz zachowania. W medycynie klinicznej metoda jest już testowana w próbach przywracania wzroku osobom z dysfunkcjami siatkówki oraz w badaniach nad leczeniem choroby Parkinsona.
Laureaci otrzymają nagrodę w wysokości 12 mln koron szwedzkich, co stanowi równowartość około 4,7 mln złotych. Kwota ta zostanie podzielona między trzech badaczy po równo.