Śmierć byłego dowódcy w Hadze
Ratko Mladić zmarł 27 sierpnia w wieku 84 lat w szpitalu więziennym ONZ w Hadze, gdzie odbywał karę dożywotniego pozbawienia wolności. Informację o odejściu byłego dowódcy armii bośniackich Serbów przekazał jako pierwszy serbski nadawca publiczny RTS, a następnie potwierdzili ją przedstawiciele ONZ.
W ostatnich latach stan zdrowia Mladicia był określany jako bardzo zły. Jego adwokaci oraz rodzina wielokrotnie bezskutecznie wnioskowali o przedterminowe zwolnienie ze względów humanitarnych oraz przeniesienie do Serbii w celu kontynuowania leczenia.
Jak podawali jego obrońcy, Mladić przeszedł w ostatnich latach kilka udarów mózgu i znajdował się w opiece paliatywnej.
W sierpniu 2026 roku obrona złożyła kolejny wniosek o zwolnienie, motywując go przewidywaniami bliskiej śmierci skazanego, jednak wymiar sprawiedliwości ponownie odrzucił tę prośbę, powołując się na wagę popełnionych zbrodni oraz zapewnioną w ośrodku opiekę medyczną.
Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne
Ratko Mladić był jedną z kluczowych postaci wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992–1995. W maju 1992 roku stanął na czele Głównego Sztabu Armii Republiki Serbskiej, pełniąc funkcję naczelnego dowódcy wojskowego przez cały okres trwania konfliktu.
Był bezpośrednio odpowiedzialny za wieloletnie oblężenie Sarajewa, podczas którego prowadzono celowe ataki artyleryjskie i snajperskie na ludność cywilną. Międzynarodowy trybunał uznał, że działania te miały na celu zastraszenie mieszkańców miasta.
Najbardziej tragicznym symbolem działalności Mladicia stała się masakra w Srebrenicy z lipca 1995 roku, podczas której siły bośniackich Serbów zamordowały ponad 8 tys. bośniackich muzułmanów, w tym chłopców i mężczyzn. Zdarzenie to zostało uznane przez sądy międzynarodowe za ludobójstwo.
Oprócz Srebrenicy i Sarajewa, Mladić odpowiadał za kampanię wypędzeń, prześladowań i eksterminacji ludności bośniackiej oraz chorwackiej na terenie całych Bośni i Hercegowiny. Skazano go również za przetrzymywanie personelu ONZ jako zakładników w 1995 roku w odpowiedzi na naloty NATO.
Proces i wyrok przed trybunałem
Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii wydał nakaz aresztowania Mladicia już w 1995 roku, jednak przez kolejne 16 lat pozostawał on na wolności, ukrywając się przed wymiarem sprawiedliwości. Zatrzymano go dopiero 26 maja 2011 roku w miejscowości Lazarevo w Serbii, po czym szybko przekazano do Hagi.
Podczas ukrywania się Mladić posługiwał się fałszywym nazwiskiem Milorad Komadić.
Proces, który rozpoczął się w 2012 roku, był jednym z najobszerniejszych postępowań w historii międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. 22 listopada 2017 roku sąd uznał Mladicia za winnego ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości oraz zbrodni wojennych, skazując go na karę dożywotniego pozbawienia wolności. W 2021 roku wyrok został podtrzymany przez izbę apelacyjną.