Kontrowersyjny pogrzeb Ratko Mladicia w Belgradzie: UE potępia udział serbskich urzędników

W poniedziałek w Belgradzie odbył się pogrzeb Ratko Mladicia, byłego dowódcy armii bośniackich Serbów, skazanego na dożywocie za ludobójstwo, zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. 84-letni Mladić, zwany „rzeźnikiem Bośni”, zmarł 27 sierpnia w więzieniu ONZ w Hadze. W ostatniej drodze uczestniczyły tysiące ludzi, a uroczystości przewodniczył patriarcha serbskiego Kościoła prawosławnego Porfirije.

Choć serbski rząd oficjalnie deklarował brak udziału w organizacji uroczystości, ciało Mladicia zostało sprowadzone do kraju rządowym samolotem. W pogrzebie, który przez wielu obserwatorów uznawany jest za jeden z największych publicznych zgromadzeń w Serbii od 1990 roku, uczestniczyli m.in. minister obrony Bratislav Gašić oraz minister sprawiedliwości Nenad Vujić. Trumna z ciałem generała była przykryta serbską flagą, a procesji towarzyszyła asysta wojskowa i orkiestra dęta.

Reakcja Brukseli i spór o status uroczystości

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen uznała obecność wysokich rangą serbskich urzędników za „głęboko godną ubolewania”. W jej ocenie udział polityków w tym wydarzeniu świadczy o niezdolności Serbii do zmierzenia się z mrocznym rozdziałem historii i stoi w sprzeczności z wartościami europejskimi. Podobne stanowisko zajęła rzecznik Komisji Paula Pinho, podkreślając, że gloryfikacja zbrodniarzy jest niedopuszczalna.

Komisja Europejska oficjalnie nie potępiła uroczystości jako całości, argumentując to faktem, iż pogrzeb nie miał charakteru państwowego. Rozbieżność w ocenie zdarzenia podkreśliło MSZ Bośni i Hercegowiny, które zarzuciło Brukseli „hańbę” za stwierdzenie, że pochówek nie odbył się z państwowymi honorami, mimo obecności ministrów w pierwszym rzędzie.

Perspektywy akcesyjne Serbii

Sytuacja wokół pogrzebu bezpośrednio wpłynęła na dyplomatyczne relacje z Unią Europejską. Komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos odwołała swoją zaplanowaną wizytę w Belgradzie, oceniając zachowanie serbskich władz jako „ważny test” dla procesu akcesyjnego. Dyplomaci unijni w nieoficjalnych rozmowach z Euronews sugerują, że w obliczu tak jawnej gloryfikacji Mladicia, otwarcie kolejnych etapów negocjacji – tzw. Klastra 3 – jest obecnie całkowicie wykluczone.

Zdaniem socjologa Marka Oljacy, mimo nieobecności prezydenta Aleksandara Vučicia na pogrzebie, władze państwowe aktywnie zmobilizowały mechanizmy mitologizujące postać generała. Mladić pozostaje w Serbii postacią polaryzującą, dla wielu będąc bohaterem broniącym interesów Serbów, podczas gdy dla społeczności międzynarodowej pozostaje odpowiedzialny za śmierć tysięcy osób, w tym ludobójstwo w Srebrenicy w 1995 roku.