Napięcia na linii Moskwa-Tokio: Rosyjski pomnik w Chabarowsku wywołał protesty Japonii

Czwartego września w Chabarowsku, na rosyjskim Dalekim Wschodzie, odsłonięto 15-metrowy pomnik upamiętniający zwycięstwo Związku Radzieckiego nad Japonią w końcowej fazie II wojny światowej. Monument, wykonany z brązu i ustawiony na nabrzeżu rzeki Amur, przedstawia radzieckiego żołnierza rozbijającego kolbą karabinu słup graniczny ozdobiony symbolem chryzantemy.

Na rzeźbie uwieczniono nazwy jednostek wojskowych biorących udział w działaniach przeciwko Japonii, w tym Frontów Dalekowschodnich, Frontu Zabajkalskiego, Floty Pacyfiku oraz Flotylli Amurskiej. Inicjatywa budowy pomnika pochodziła od prezydenta Władimira Putina, a w realizację przedsięwzięcia zaangażowane było Rosyjskie Towarzystwo Wojskowo-Historyczne oraz władze Kraju Chabarowskiego.

Reakcja Tokio i stanowisko MSZ Rosji

Premier Japonii Sanae Takaichi uznała instalację pomnika za „absolutnie nie do przyjęcia”. W komunikacie opublikowanym w serwisie społecznościowym X, dostępnym również w języku rosyjskim, podkreśliła, że przedstawienie niszczenia symbolu chryzantemy dotyka uczuć japońskiego społeczeństwa i stanowi prowokację.

Japoński rząd skierował do Moskwy zdecydowane żądanie wstrzymania prac nad monumentem oraz jego demontażu. Premier Takaichi zadeklarowała, że Tokio będzie nadal apelować o usunięcie kontrowersyjnego elementu rzeźby.

Na protesty odpowiedziała rzeczniczka rosyjskiego MSZ, Maria Zacharowa, która w rozmowie cytowanej przez agencję RIA Novosti porównała japońskie żądania do prób „zakazania wiatrowi wiania”. Stwierdziła, że rosyjska historia opiera się na faktach, a pamięć o działaniach przodków została w tym miejscu trwale uwieczniona.

Napięta atmosfera w relacjach bilateralnych

Sprawa pomnika to kolejny punkt sporny w pogarszających się relacjach między oboma państwami. W połowie sierpnia doszło do zgrzytu dyplomatycznego po wizycie Władimira Putina na wyspie Iturop, należącej do spornego archipelagu Kuryli, co Tokio oceniło jako niedopuszczalne i wezwało rosyjskiego ambasadora do złożenia wyjaśnień.

Z kolei na początku września strona rosyjska wyraziła oburzenie w związku z rozmieszczeniem przez Japonię amerykańskich systemów rakietowych Typhon na swoim terytorium. Kreml wskazał również na planowane w pobliżu rosyjskich granic ćwiczenia wojskowe na wyspie Hokkaido jako bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa Rosji.