Historyczne zwycięstwo AfD w wyborach do parlamentu Saksonii-Anhalt

Niedzielne głosowanie w wyborach do parlamentu landu Saksonia-Anhalt zakończyło się zwycięstwem Alternatywy dla Niemiec, która zdobyła poparcie między 44 a 44,5 proc. głosów. Ośrodek Forschungsgruppe Wahlen dla stacji ZDF wskazał na wynik 44 proc. (lub 44,1 proc. w nowszych danych), podczas gdy sondaż Infratest dimap dla stacji ARD oszacował poparcie na 44,5 proc. Choć AfD nie posiada samodzielnej większości w landtagu, która w 83-osobowym parlamencie wymaga 42 mandatów, partia z wynikiem ok. 44 proc. głosów dominuje na scenie politycznej regionu.

Obecnie ugrupowanie posiada 39 mandatów i będzie dążyć do przejęcia władzy poprzez próbę przeciągnięcia na swoją stronę deputowanych z innych ugrupowań.

Wynik ten stanowi dotkliwą porażkę dla chadeckiej CDU, która rządziła dotychczas w landzie. Partia zajęła drugie miejsce z wynikiem ok. 18,5 proc. poparcia, co dla chadecji oznacza istotną utratę elektoratu. Do parlamentu landowego weszły również Lewica, SPD, Zieloni oraz BSW.

Frekwencja w wyborach do parlamentu landu wyniosła 77,8 proc. głosów, jak podał Urząd Statystyczny Saksonii-Anhalt. Business Insider podaje natomiast, że wstępne dane pokazują frekwencję sięgającą 80 proc.

Perspektywy rządzenia i międzynarodowe reakcje

Premier landu Sven Schulze przyznał, że wynik CDU jest porażką, a w sztabie partii w Magdeburgu rezultat przyjęto z konsternacją. Kanclerz Friedrich Merz określił sytuację jako największą porażkę CDU od dziesięcioleci i zapowiedział wyciągnięcie konsekwencji, jednocześnie deklarując utrzymanie tzw. zapory ogniowej i wykluczenie współpracy z AfD. Lider AfD w regionie, Ulrich Siegmund, przekazał, że partia jest otwarta na współpracę ze wszystkimi siłami, które chcą doprowadzić do zwrotu politycznego.

Wyniki wyborów wywołały ożywione reakcje na arenie międzynarodowej. Były premier Węgier Viktor Orbán określił triumf partii jako „wielką noc dla Niemiec i Europy” i wezwał zwolenników do gotowości, stwierdzając, że to dopiero początek. Z kolei obecny premier Węgier Peter Magyar, oponent polityczny Orbána, zdystansował się od tych ocen, podkreślając samodzielność Węgrów w podejmowaniu decyzji politycznych.

Wybory obserwował również prezydent USA Donald Trump, który udostępnił wyniki exit poll w serwisie Truth Social bez własnego komentarza. Wicepremier Włoch Matteo Salvini ocenił wynik AfD jako spektakularny sukces i triumf demokracji, podczas gdy przewodniczący Centralnej Rady Żydów w Niemczech Josef Schuster wyraził przerażenie faktem, że ugrupowanie sklasyfikowane jako prawicowo-ekstremistyczne było bliskie samodzielnego przejęcia władzy. Wicekanclerz Niemiec Lars Klingbeil ocenił rezultat jako ostrzeżenie dla rządu w Berlinie.

Ostrzeżenia i polska perspektywa na sukces radykałów

Były ambasador RP w Niemczech Janusz Reiter ostrzegł, że Polska nie może mieć złudzeń wobec AfD, wskazując na jej wrogi i prorosyjski charakter. Podkreślił, że triumf skrajnej prawicy uwydatnia słabość demokratycznego centrum, a partia realizuje program „Germany first”, co może prowadzić do konfliktów z Warszawą w kwestii finansowania pomocy dla Ukrainy.

Janusz Reiter ocenił, że wzrost znaczenia AfD stanowi niepokojący sygnał wewnętrznej presji na model państwa niemieckiego zbudowany po 1949 roku, ponieważ partia kwestionuje powojenne rozliczenia z nazistowską przeszłością. W obliczu zagrożeń ze strony Rosji dyplomata zalecił Polsce dalszą ścisłą współpracę z Niemcami jako kluczowym sojusznikiem w strukturach NATO i Unii Europejskiej.

Tło polityczne i lokalny kontekst

Regionalny oddział AfD w Saksonii-Anhalcie od 2023 roku jest klasyfikowany przez niemiecki Urząd Ochrony Konstytucji jako ugrupowanie prawicowo-ekstremistyczne. Twarzą kampanii był 35-letni Ulrich Siegmund, który zapowiadał zaostrzenie polityki azylowej, deportacje oraz normalizację relacji z Rosją. Ośrodek Studiów Wschodnich wskazuje, że sukces AfD wynika przede wszystkim z popularności lidera kampanii, rozczarowania rządami CDU oraz powszechnego w regionie pragnienia zmiany.