Byli sędziowie TK o zajściach w Trybunale: „Naruszono trójpodział władzy”

Była prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska wraz z innymi sędziami w stanie spoczynku wyrazili „jednoznaczny i kategoryczny sprzeciw” wobec nocnych wydarzeń z piątku na sobotę w siedzibie TK. Oświadczenie, przesłane w niedzielę wieczorem przez rzeczniczkę prasową TK Weronikę Ścibor, podpisali również Mariusz Muszyński, Krystyna Pawłowicz, Zbigniew Jędrzejewski, Justyn Piskorski, Michał Warciński oraz Andrzej Zielonacki.

Autorzy pisma zarzucili, że wkroczenie uzbrojonych i zamaskowanych policjantów na teren Trybunału Konstytucyjnego z obszaru Kancelarii Prezesa Rady Ministrów naruszyło zasadę trójpodziału władzy oraz podważyło fundamenty państwa prawnego. Sędziowie ocenili, że działania służb oraz osób przejmujących kontrolę nad instytucją doprowadziły do sparaliżowania pracy Trybunału i uniemożliwiły wykonywanie obowiązków tzw. legalnym sędziom.

Sygnatariusze potępili przejęcie kierowania Trybunałem przez Annę Korwin-Piotrowską, wybraną przez obecny Sejm, określając to jako bezprecedensowy w państwach demokratycznych akt samopowołania się. W ich ocenie jest to nieskuteczna, pozbawiona podstaw prawnych uzurpacja władzy. W oświadczeniu podziękowano także obywatelom za zgromadzenie się pod budynkiem oraz prezydentowi Karolowi Nawrockiemu za jego natychmiastowe przybycie na miejsce.

Geneza kryzysu i działania prezydenta

Bezpośrednią przyczyną napięć była publikacja informacji o wstrzymaniu obowiązków prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, przy jednoczesnym wskazaniu Anny Korwin-Piotrowskiej jako osoby kierującej pracami instytucji. W nocy z piątku na sobotę prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i udał się do siedziby TK, gdzie doszło do sporu między jego przedstawicielami a nowymi władzami Trybunału.

Po opuszczeniu budynku prezydent ogłosił zwołanie pilnych konsultacji z siłami parlamentarnymi, argumentując, że naruszono porządek konstytucyjny. W sobotę odbyły się rozmowy w Pałacu Prezydenckim, a wieczorem orędzie wygłosił premier Donald Tusk. Premier ocenił wydarzenia jako element procesu niszczenia rządów prawa przez PiS oraz prezydentów Andrzeja Dudę i Karola Nawrockiego, podkreślając konieczność przywracania sprawiedliwości.

Kancelaria Prezydenta zapowiedziała złożenie zawiadomień do prokuratury wobec Anny Korwin-Piotrowskiej, Macieja Berka oraz Krystiana Markiewicza w związku z naruszeniem nietykalności cielesnej prezydenta podczas nocnych wydarzeń. Rzecznik głowy państwa Rafał Leśkiewicz poinformował o tych planach w kontekście zajść w siedzibie TK.

Dalsze reperkusje i reakcje

Istnieje ryzyko, że Trybunał Konstytucyjny nie przyjmie planu finansowego na 2027 rok, ponieważ sędziowie wybrani za rządów PiS rozważają bojkot Zgromadzenia Ogólnego zaplanowanego na 3 listopada, co może doprowadzić do braku wymaganego kworum.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek skrytykował obecność prezydenta w siedzibie TK, wskazując na naruszenie nietykalności budynku. Z kolei Komendant Główny Policji Marek Boroń zapewnił, że wszystkie interwencje funkcjonariuszy przeprowadzono zgodnie z prawem i standardami etycznymi.

Sytuację w Polsce skomentowała również Marine Le Pen, która porównała wydarzenia wokół TK do siłowego przejęcia kontroli nad organem konstytucyjnym, krytykując przy tym Unię Europejską za brak zdecydowanej reakcji. Dodatkowo Komisja Europejska wezwała polskie władze do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Trybunału.