Maciej Berek wybrany do TK. Szuka planu B ws. ślubowania

Maciej Berek został wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego 4 września 2026 roku. Za jego kandydaturą opowiedziało się 226 posłów przy wymaganej większości 219 głosów, a jego kontrkandydat Artur Kotowski uzyskał 184 głosy. Berek, który wcześniej pełnił funkcję m.in. szefa Rządowego Centrum Legislacji oraz ministra w rządzie Donalda Tuska, ma zastąpić w Trybunale Justyna Piskorskiego, którego kadencja dobiega końca.

Wybór wywołał dyskusję dotyczącą łączenia funkcji politycznych z orzekaniem konstytucyjnym, a agencja Reuters krytycznie odniosła się do szybkiego przejścia aktywnego polityka do sądownictwa. Po głosowaniu w Kancelarii Prezydenta rozpoczęto analizy prawne. Szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker oświadczył, że w sprawie zaprzysiężenia istnieją duże wątpliwości. Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki zwrócił z kolei uwagę na wymogi związane ze stażem zawodowym, na co Berek odpowiadał, że wykonywał zawód radcy prawnego przez 17 lat i przedstawił zaświadczenie izby radców.

Możliwy scenariusz ominięcia Pałacu Prezydenckiego

Z ustaleń Onetu wynika, że Maciej Berek może nie czekać bezterminowo na zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego od Karola Nawrockiego. Rozważany scenariusz zakłada odczekanie maksymalnie 14 dni, a następnie złożenie ślubowania w Sejmie lub przysłanie prezydentowi notarialnie potwierdzonej roty przyrzeczenia. Podobne rozwiązanie zastosowali wcześniej inni sędziowie wybrani przez Sejm obecnej kadencji, od których prezydent nie odebrał ślubowania. Sam Berek w wypowiedziach publicznych podkreślał, że jego kadencja ma rozpocząć się 16 września, i odsyłał dziennikarzy z pytaniami o procedurę do Kancelarii Prezydenta.

Okres 14 dni nawiązuje do postulatów zgłaszanych przy pracach nad nową ustawą o TK z 2024 roku, która przewidywała dwutygodniowy termin na odebranie ślubowania przez głowę państwa, choć przepis ten ostatecznie nie wszedł w życie w obecnym porządku prawnym. Berek przedstawił w mediach trzy kluczowe kwestie wymagające rozwiązania, w tym dopuszczenie do orzekania prawidłowo wybranych sędziów, zmianę statusu kierownictwa TK oraz modyfikację sposobu wyznaczania składów orzekających.

Potencjalna zmiana układu sił i spór o immunitet

Objęcie stanowiska przez Berka mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której sędziowie wskazani przez obecną koalicję rządzącą zyskają większość w Trybunale wynoszącą osiem do siedmiu głosów. Taki układ personalny mógłby mieć znaczenie dla dalszego funkcjonowania instytucji oraz dla sprawy immunitetu prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Prokuratura Krajowa już wcześniej wnioskowała o uchylenie immunitetu Święczkowskiemu w związku z postępowaniem dotyczącym systemu Pegasus, jednak w październiku 2025 roku Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK opowiedziało się przeciwko takiemu wnioskowi.

Prezes TK Bogdan Święczkowski wcześniej zablokował dostęp do orzekania czworgu sędziom wybranym przez obecny Sejm, odmawiając im m.in. przydzielenia gabinetów, wejściówek oraz dostępu do systemów informatycznych. Sędziowie ci to Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski i Marcin Dziurda. W związku z tym pojawiają się wątpliwości, czy Berek po ewentualnym ślubowaniu w Sejmie zostanie faktycznie dopuszczony do bieżącej pracy przez kierownictwo Trybunału.

Rozważane spory prawne i pomysły na rozwiązanie konfliktu

Wokół sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym krąży wiele nieoficjalnych scenariuszy i koncepcji prawnych. Część prawników analizowała pomysł organizowania posiedzeń sędziów poza oficjalną siedzibą przy al. Szucha w Warszawie, co mogłoby umożliwić zebranie kworum i zwołanie Zgromadzenia Ogólnego bez zgody prezesa Święczkowskiego, który w minionym roku nie zwołał takiego zgromadzenia ani razu. Pomysł ten jest jednak oceniany przez część sędziów jako nierealny i mogący pogłębić chaos prawny.

Inne nieoficjalne doniesienia medialne dotyczyły hipotetycznej możliwości wejścia policji w celu zapewnienia dostępu do budynku legalnym sędziom, co w ocenie niektórych prawników mogłoby wiązać się z odpowiedzialnością karną z art. 224 kodeksu karnego za uniemożliwianie wykonywania obowiązków funkcjonariuszom publicznym. Ostateczny rozwój wypadków zależy od decyzji Karola Nawrockiego w sprawie ślubowania, dalszych kroków Macieja Berka oraz postawy kierownictwa Trybunału Konstytucyjnego.