Biskup tarnowski Andrzej Jeż skazany za brak zgłoszenia przestępstw

Sąd Rejonowy w Tarnowie wydał nieprawomocny wyrok w sprawie biskupa diecezji tarnowskiej, Andrzeja Jeża, który odpowiadał za brak zgłoszenia nadużyć seksualnych popełnionych przez podległych mu duchownych. Za każde z dwóch przypisanych czynów sąd wymierzył karę roku i sześciu miesięcy ograniczenia wolności, ustalając karę łączną na dwa lata. Dodatkowo hierarcha został ukarany grzywną w wysokości 20 tysięcy złotych oraz zobowiązany do wpłaty nawiązek na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej.

Sąd zdecydował, że kara ograniczenia wolności będzie realizowana poprzez comiesięczne potrącanie 25 proc. wynagrodzenia hierarchy przez dwa lata, przy czym środki te mają trafiać do Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Podczas procesu, w którym biskup deklarował różne wysokości swoich zarobków – od 4 do 4,8 tys. złotych miesięcznie – sąd wskazał, że w przypadku uprawomocnienia się wyroku nastąpi dokładna weryfikacja dochodów oskarżonego w celu precyzyjnego wyliczenia potrąceń.

Kulisy śledztwa i argumenty oskarżenia

Proces przed sądem trwał osiem miesięcy i dotyczył zaniechania zgłoszenia czynów popełnionych przez księży Stanisława P. i Tomasza K., których ofiarami była znaczna grupa osób. Prokuratura podnosiła, że mimo dostępu do wiarygodnych informacji o czynach dotyczących dzieci poniżej 15. roku życia, zwierzchnik diecezji nie powiadomił niezwłocznie służb, naruszając tym samym prawo wprowadzone w 2017 roku. Śledczy wskazywali, że choć kuria prowadziła wewnętrzne czynności, to oficjalne zawiadomienia wpłynęły z wieloletnim opóźnieniem, co w przypadku niektórych osób doprowadziło do przedawnienia karalności sprawców.

Sprawa dotycząca Stanisława P. została prawomocnie umorzona w 2022 roku z uwagi na przedawnienie, natomiast postępowanie w sprawie Tomasza K. przekazano do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu. W trakcie postępowania sądowego przed tarnowskim sądem przesłuchano wielu świadków, w tym byłych przedstawicieli diecezji oraz pokrzywdzonych.

Stanowisko obrony i uzasadnienie wyroku

Andrzej Jeż konsekwentnie nie przyznawał się do winy, a jego obrońcy, w tym adwokat Zbigniew Ćwiąkalski, wnioskowali o uniewinnienie. Wskazywano na skomplikowaną sytuację prawną, wynikającą m.in. z wątpliwości czy przepisy o obowiązku zawiadomienia dotyczą również czynów popełnionych przed wejściem w życie nowelizacji z 2017 roku. Obrona argumentowała również, że w przypadku jednego z księży problematyczne było ustalenie jurysdykcji, gdyż czyny miały miejsce na Ukrainie, a w drugiej sprawie biskup miał nie posiadać wiedzy o wieku ofiar.

Sędzia Małgorzata Adamczyk, uzasadniając decyzję sądu, odrzuciła te tłumaczenia, podkreślając, że prawo kanoniczne nie stanowi polskiego systemu prawnego, a każdy obywatel ma obowiązek zgłoszenia pedofilii. Sędzia zaznaczyła, że zadaniem oskarżonego było dokonanie zgłoszenia, a nie samodzielna ocena prawna faktów.

Rzeczniczka sądu, Małgorzata Stanisławczyk-Karpiel, wskazała na unikalny charakter sprawy, zaznaczając, że po raz pierwszy w Polsce wyrok skazujący usłyszał hierarcha o tak wysokiej randze kościelnej za czyny bezpośrednio związane z jego funkcją administratora diecezji. Strony zapowiedziały złożenie apelacji, a sama kuria tarnowska po ogłoszeniu wyroku opublikowała oświadczenie krytyczne wobec rozstrzygnięcia.