Unijna wojna o ETS: Polska walczy o darmowe uprawnienia dla przemysłu

Wrzesień stanie się kluczowym okresem dla kształtu reformy unijnego systemu handlu emisjami (ETS), który w sposób bezpośredni wpływa na koszty funkcjonowania przemysłu oraz rachunki za energię. Jak ustaliła korespondentka RMF FM Katarzyna Szymańska-Borginon, irlandzka prezydencja zaplanowała aż osiem rund spotkań przedstawicieli państw członkowskich. Rozmowy rozpoczną się 2 września i będą kontynuowane 4, 9, 14, 17, 21, 23 oraz 28 września.

Celem negocjacji jest wypracowanie kompromisu w sprawie propozycji przedstawionej przez Komisję Europejską w połowie lipca. Polska, w kooperacji z Włochami, stworzyła przed publikacją tej propozycji koalicję dziesięciu państw posiadającą mniejszość blokującą w Radzie UE. Do grupy tej należą również Grecja, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Cypr oraz Estonia.

Kluczowe postulaty Warszawy

Pierwsze z zaplanowanych posiedzeń poświęcone będzie wskaźnikom, na podstawie których obliczana jest liczba darmowych uprawnień dla poszczególnych branż. Jest to kwestia krytyczna dla krajowych zakładów energochłonnych, takich jak huty, cementownie czy zakłady chemiczne i nawozowe, od których kondycji zależą tysiące miejsc pracy oraz miliardowe inwestycje.

Polska uzyskała już gwarancję elastycznej korekty wskaźników oraz zastosowania łagodniejszych przepisów z mocą wsteczną, co zostało potwierdzone we wnioskach ze szczytu UE, a teraz dąży do utrzymania tych zapisów. Drugim istotnym tematem rozmów będzie przyszłość rezerwy stabilizującej rynek (MSR). Państwa muszą zdecydować, czy uprawnienia zgromadzone w rezerwie powinny być trwale wycofywane, czy pozostawione jako bufor na wypadek niedoborów w przyszłości.

Komisja Europejska optuje za odejściem od mechanizmu automatycznego unieważniania pozwoleń, aby zminimalizować ryzyko gwałtownych skoków cenowych.

Podziały wewnątrz Unii Europejskiej

Pozycja Polski spotyka się z oporem grupy siedmiu państw, w skład której wchodzą Hiszpania, Dania, Finlandia, Luksemburg, Holandia, Portugalia oraz Szwecja. Kraje te postulują utrzymanie restrykcyjnych zasad ETS lub ich dalsze zaostrzenie, argumentując to dotychczasowymi inwestycjami w transformację energetyczną. Odmienne podejście prezentują Francja i Niemcy, które popierają ambitne cele klimatyczne, lecz z naciskiem na ochronę konkurencyjności unijnego przemysłu.

Przedstawiciel polskiej dyplomacji podkreślił skalę nadchodzących działań, wskazując na konieczność koordynowania stanowiska z krajami przyjaciółmi na grupach roboczych. Irlandzka prezydencja dąży do osiągnięcia porozumienia w Radzie UE przed końcem roku. Presja czasu wynika z kalendarza wyborczego w kilku krajach członkowskich, w tym w Polsce, we Włoszech i w Hiszpanii.

Docelowo cała procedura legislacyjna, włączając finałowe uzgodnienia z Parlamentem Europejskim, miałaby zakończyć się w pierwszym kwartale 2027 roku.