Biznesmen Yorgen Fenech uniewinniony z zarzutu zlecenia zabójstwa Daphne Caruany Galizii

Sąd na Malcie oczyścił w środę 44-letniego biznesmena Yorgena Fenecha z zarzutu współudziału w zabójstwie dziennikarki Daphne Caruany Galizii oraz z oskarżenia o udział w przestępczej zmowie. Ława przysięgłych wydała werdykt uniewinniający stosunkiem głosów 8-1 po ośmiu godzinach obrad. W przypadku uznania winy, oskarżonemu groziło dożywotnie pozbawienie wolności.

Rodzina zamordowanej dziennikarki przyjęła decyzję sądu w emocjonalnej atmosferze. Jej syn, Matthew Caruana Galizia, określił werdykt jako straszną decyzję, po której kraj może nigdy się nie podnieść. Organizacja Reporterzy bez Granic oświadczyła, że jest skrajnie oburzona wynikiem procesu.

W oficjalnym oświadczeniu bliscy podkreślili, że lata po brutalnym zamachu, instytucjonalne zaniedbania, które umożliwiły morderstwo, pozostają niezałatwione i niepoddane reformom. Rodzina zaznaczyła również, że państwo nie zdołało ochronić życia Daphne i jest jej winne zapobieganie kolejnym tragediom. Członkowie rodziny Fenecha zareagowali na werdykt z zadowoleniem, świętując decyzję ławy przysięgłych.

Konsekwencje polityczne i społeczne

Po ogłoszeniu wyroku maltański rząd wezwał obywateli do powściągliwości w komentarzach. Premier Robert Abela, powracający do władzy w maju po wyborach, nie odniósł się do sprawy bezpośrednio, jednak w rządowym oświadczeniu zaapelowano o roztropność, argumentując, że emocjonalne wypowiedzi mogą wyrządzić więcej szkody niż pożytku.

Opozycyjna Partia Narodowa zorganizowała w nocy milczącą manifestację przed siedzibą szefa rządu. Lider partii Alex Borg wezwał do przerwania wakacyjnej przerwy w pracach parlamentu i zwołania pilnej debaty. Borg wskazał przy tym, że morderstwo zostało zaplanowane wewnątrz budynku biura premiera.

Tło sprawy i przebieg śledztwa

Daphne Caruana Galizia, nazywana jednoosobowym WikiLeaks, była jedną z najważniejszych postaci europejskiego dziennikarstwa antykorupcyjnego. W wieku 53 lat zginęła 16 października 2017 roku w pobliżu swojego domu, gdy w jej samochodzie eksplodował podłożony ładunek bombowy. Jej publikacje ujawniały powiązania między maltańskimi elitami biznesowymi a politycznymi, a w 2017 roku doprowadziły nawet do przedterminowych wyborów parlamentarnych.

Zabójstwo wstrząsnęło europejskim środowiskiem dziennikarskim i skierowało międzynarodową uwagę na kondycję maltańskiego wymiaru sprawiedliwości oraz policji. Niezależne dochodzenie przeprowadzone w 2021 roku potwierdziło, że maltańscy urzędnicy nie dopełnili swoich obowiązków i nie zapewnili dziennikarce ochrony przed groźbami, które otrzymywała przed śmiercią. W toku procesu prokuratorzy argumentowali, że motywem Fenecha była chęć powstrzymania dziennikarki przed ujawnieniem informacji o prowadzonych przez niego operacjach finansowych w rajach podatkowych.

Z kolei linia obrony biznesmena wskazywała na postać Keitha Schembriego, byłego szefa gabinetu ówczesnego premiera Josepha Muscata, który był częstym celem publikacji Caruany Galizii. Policja poinformowała sąd, że Schembri nigdy nie był podejrzanym w sprawie, a on sam zaprzeczył jakiejkolwiek roli w morderstwie. Yorgen Fenech został aresztowany w związku z zamachem w listopadzie 2019 roku, gdy próbował uciec z Malty na pokładzie swojego jachtu.

Śmierć dziennikarki doprowadziła do poważnych reperkusji politycznych, które skutkowały m.in. ustąpieniem premiera Josepha Muscata w styczniu 2020 roku. Choć sam były premier nie był bezpośrednio powiązany z morderstwem, jego rząd znajdował się w centrum kryzysu wywołanego zamachem. Wcześniej przed sądem stanęli bezpośredni wykonawcy zbrodni. Bracia George i Alfred Degiorgio przyznali się do zabójstwa w 2022 roku i zostali skazani na 40 lat więzienia każdy.

Vincent Muscat otrzymał wyrok 15 lat pozbawienia wolności, współpracując jednocześnie z organami ścigania. Dwaj inni mężczyźni, którzy zostali skazani za dostarczenie bomby użytej w zamachu, usłyszeli wyroki dożywocia. Mimo zakończenia procesu Fenecha, kwestia tego, kto faktycznie stał za zleceniem zamachu na Daphne Caruanę Galizię, pozostaje niewyjaśniona.