Alberta odrzuca secesję i pozostaje w Kanadzie, wskazują wyniki

Pierwsze w historii referendum dotyczące przyszłości prowincji zakończyło się odrzuceniem dążeń niepodległościowych. Głosowanie nie miało charakteru bezpośredniej decyzji o separacji, lecz było pytaniem o chęć uruchomienia procedur prawnych prowadzących do potencjalnego drugiego plebiscytu w kwestii secesji.

Po podliczeniu ponad miliona, a według niektórych danych nawet 1,5 miliona głosów, około 76 do 77 procent mieszkańców wyraziło chęć pozostania w granicach kraju. Pozostałe około 23-24 procent głosujących poparło rozpoczęcie procesu zmierzającego do secesji. W procesie wyborczym udział wzięło ok. 1,3 mln osób, co stanowi 43 procent uprawnionych, którzy w większości skorzystali z opcji głosowania przedterminowego lub specjalnego.

Wynik ten uznano za sukces federalnych zwolenników jedności. Premier Kanady Mark Carney z zadowoleniem przyjął wynik jako zwycięstwo jedności kraju, aktywnie namawiając wcześniej do odrzucenia planów i argumentując, że podważanie spójności państwa niesie ze sobą ryzyko długofalowej destabilizacji.

Kontekst polityczny i reakcje przywódców

Premier Alberty Danielle Smith zwołała referendum pod naciskiem separatystów, lecz sama sprzeciwiała się secesji i głosowała przeciwko niej. Po ogłoszeniu wyników oceniła, że rezultat kończy debatę na temat odłączenia się, potwierdzając wolę utrzymania prowincji w ramach federacji.

Danielle Smith sugerowała wcześniej, że poparcie dla separacji na poziomie 22 procent jest niepokojąco wysokie, choć historycznie ruchy te cieszyły się marginalnym poparciem rzędu 1-2 procent. Były premier Jason Kenney wskazywał przy tym, że zmiana nastrojów nastąpiła po fali sprzeciwu wobec obostrzeń pandemicznych, która zradykalizowała część aktywistów.

Lider Konserwatystów Pierre Poilievre apelował do wyborców, aby nie wyładowywali swojej frustracji na rządzie poprzez głosowanie za secesją, przypominając, że Kanada to coś więcej niż rząd, a naród to flaga, ziemia, historia i obietnica.

Reakcja separatystów i międzynarodowe tło

Liderzy separatystów zapowiedzieli dalsze dążenia do niepodległości pomimo porażki w referendum. Jeffrey Rath z projektu Alberta Prosperity Project oraz Keith Wilson oświadczyli, że ich zabiegi na rzecz niepodległej Alberty będą kontynuowane, a uzyskany wynik traktują jako dowód na to, że co najmniej jedna czwarta mieszkańców oczekuje lepszego traktowania prowincji.

Dążenia Alberty przyciągały także zainteresowanie ze strony sojuszników prezydenta USA Donalda Trumpa. Sekretarz skarbu USA Scott Bessent nazwał Albertę naturalnym partnerem Waszyngtonu, a Elon Musk napisał w mediach społecznościowych, że prowincja powinna się odłączyć. Sytuację komplikowała trwająca wojna handlowa i groźby aneksji ze strony USA, na co premier Carney odpowiadał wysiłkami na rzecz dywersyfikacji handlu i współpracy z premier Smith przy nowym rurociągu eksportowym.