Mark Carney w Parlamencie Europejskim o stowarzyszonym członkostwie Kanady w UE

Premier Kanady Mark Carney wystąpił 17 września 2026 r. przed Parlamentem Europejskim w Strasburgu, gdzie oficjalnie wyraził poparcie dla koncepcji uczynienia Kanady pierwszym w historii członkiem stowarzyszonym Unii Europejskiej. Propozycja ta, zainicjowana przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen, ma na celu zacieśnienie współpracy strategicznej między obiem stronami.

Podczas swojego przemówienia Carney podkreślił, że dążenie do pogłębienia relacji z Europą wynika z potrzeby wzmocnienia suwerenności i bezpieczeństwa narodowego. Premier zaznaczył, że Kanada nie szuka tworzenia trzeciego bloku geopolitycznego, który miałby rywalizować z innymi mocarstwami, lecz dąży do budowy bastionu odporności gospodarczej i technologicznej.

Cele strategicznego partnerstwa

Carney wskazał kluczowe obszary, w których Kanada i UE powinny zintensyfikować współpracę. Należą do nich wydobycie surowców krytycznych, rozwój przemysłu obronnego, sztuczna inteligencja, obliczenia kwantowe, bezpieczeństwo energetyczne oraz technologie kosmiczne i systemy płatności.

Nowe partnerstwo ma stanowić rozwinięcie istniejącej umowy CETA oraz współpracy w ramach unijnego instrumentu SAFE, w którym Kanada uczestniczy jako pierwsze państwo spoza Europy. Zdaniem kanadyjskiego premiera, wzajemne uzupełnianie się europejskiego zaplecza badawczego i kanadyjskich zasobów naturalnych oraz technologicznych pozwoli na skuteczniejszą obronę otwartych rynków przed zewnętrzną presją.

Reakcje i dalsze kroki

Plan zacieśnienia relacji wywołał zdecydowaną reakcję prezydenta USA Donalda Trumpa, który skrytykował ideę członkostwa stowarzyszonego. Trump nazwał propozycję „śmieszną” i zagroził nałożeniem wysokich ceł na towary z Europy, jeśli uzna te działania za wrogie wobec interesów amerykańskich.

Szczegóły dotyczące formalnego statusu, praw i obowiązków stowarzyszonego członka pozostają na razie nieokreślone, gdyż taki format nie istnieje w obecnym prawodawstwie UE. Dalsze dyskusje w tej sprawie mają zostać podjęte podczas szczytu UE–Kanada, który zaplanowano na 29–30 października w Montrealu.