Nie żyje Ratko Mladić. Dowódca odpowiedzialny za masakrę w Srebrenicy zmarł w więzieniu

Ratko Mladić zmarł 27 sierpnia 2026 roku w wieku 84 lat w szpitalu więziennym ONZ w Hadze, gdzie odbywał karę dożywotniego pozbawienia wolności. Informację o odejściu byłego dowódcy armii bośniackich Serbów przekazała serbska telewizja publiczna RTS, co zostało następnie potwierdzone przez przedstawicieli ONZ.

W ostatnich latach stan zdrowia Mladicia był określany jako bardzo zły, przy czym w ostatnich tygodniach jego kondycja uległa gwałtownemu pogorszeniu. Jego adwokaci oraz rodzina wielokrotnie bezskutecznie wnioskowali o przedterminowe zwolnienie ze względów humanitarnych oraz przeniesienie do Serbii w celu kontynuowania leczenia.

Jak podawali jego obrońcy, Mladić przeszedł w ostatnich latach kilka udarów mózgu i znajdował się w opiece paliatywnej.

W sierpniu 2026 roku obrona złożyła kolejny wniosek o zwolnienie, motywując go przewidywaniami bliskiej śmierci skazanego, jednak wymiar sprawiedliwości ponownie odrzucił tę prośbę, powołując się na wagę popełnionych zbrodni oraz zapewnioną w ośrodku opiekę medyczną.

W sierpniu 2026 roku sąd formalnie odrzucił wniosek o zwolnienie Mladicia ze względów humanitarnych, uznając, że powaga popełnionych czynów oraz zakres ciążących na nim wyroków nie uzasadniają zwolnienia pomimo pogarszającej się kondycji zdrowotnej skazanego.

Kilka dni przed śmiercią generała rząd serbski zabiegał o jego wypuszczenie, a władze kierowane przez Aleksandra Vučića zwracały uwagę na wiek i stan zdrowia skazanego oraz deklarowały chęć opieki nad nim w szpitalu w Belgradzie.

Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne

Ratko Mladić był dowódcą sił bośniackich Serbów w czasie wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992–1995. W maju 1992 roku stanął na czele Głównego Sztabu Armii Republiki Serbskiej, pełniąc funkcję naczelnego dowódcy wojskowego przez cały okres trwania konfliktu.

Odpowiadał za masakrę w Srebrenicy w lipcu 1995 roku oraz oblężenie Sarajewa, podczas którego prowadzono celowe ataki artyleryjskie i snajperskie na ludność cywilną. Międzynarodowy trybunał ustalił, że działania te miały na celu zastraszenie mieszkańców miasta i przymusowe wysiedlenia ludności cywilnej.

Najbardziej tragicznym symbolem działalności Mladicia stała się masakra w Srebrenicy, podczas której siły bośniackich Serbów zamordowały ponad 8 tys. bośniackich muzułmanów, w tym chłopców i mężczyzn. Zdarzenie to zostało uznane przez sądy międzynarodowe za ludobójstwo, a sam Mladić usprawiedliwiał działania swoich wojsk jako zemstę za panowanie osmańskie.

Oprócz Srebrenicy i Sarajewa, Mladić odpowiadał za kampanię prześladowań i eksterminacji ludności bośniackiej oraz chorwackiej. Skazano go również za przetrzymywanie personelu ONZ jako zakładników w 1995 roku w odpowiedzi na naloty NATO.

Proces i wyrok przed trybunałem

Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii wydał nakaz aresztowania Mladicia już w 1995 roku, jednak przez kolejne 16 lat pozostawał on na wolności, ukrywając się przed wymiarem sprawiedliwości. Został zatrzymany 26 maja 2011 roku w Serbii, a zaledwie sześć dni później przekazano go do Hagi.

Podczas ukrywania się Mladić posługiwał się fałszywym nazwiskiem Milorad Komadić.

Był najbardziej poszukiwanym przez trybunał w Hadze zbiegiem, który przez prawie 16 lat skutecznie unikał aresztowania.

Proces, który rozpoczął się w 2012 roku, był jednym z najobszerniejszych postępowań w historii międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Został skazany na dożywocie 22 listopada 2017 roku, a wyrok podtrzymano w postępowaniu apelacyjnym w 2021 roku, uznając go za winnego ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości oraz zbrodni wojennych.