USA proponują odmrożenie aktywów Rosji. Europa odrzuca plan

Podczas rozmów w Miami, które odbyły się w ubiegłym tygodniu, wysłannicy prezydenta USA Donalda Trumpa, Steve Witkoff oraz Jared Kushner, przedstawili propozycję odmrożenia części rosyjskich aktywów państwowych. Inicjatywa miała stanowić zachętę dla Kremla do powrotu do negocjacji dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele USA, Ukrainy, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Unii Europejskiej oraz NATO.

Amerykańska strona rozważała różne warianty uwolnienia środków, w tym ich przeniesienie do specjalnego funduszu pod nadzorem Waszyngtonu. Mechanizmy dysponowania tymi aktywami są rozpatrywane jako element kompleksowego porozumienia pokojowego.

Stanowisko Europy i spór o aktywa

Przedstawiciele państw europejskich oraz Unii Europejskiej odrzucili propozycję USA. Uczestnicy spotkania wyrazili sprzeciw zarówno wobec przekazania kontroli nad aktywami Stanom Zjednoczonym, jak i możliwości zwrócenia jakiejkolwiek części zamrożonych środków Rosji.

Od czasu pełnowymiarowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku państwa zachodnie zamroziły łącznie około 260 mld euro rosyjskich aktywów państwowych, znajdujących się w dużej mierze na terenie Wspólnoty. Część dochodów z tych środków została już wykorzystana do sfinansowania pożyczki Grupy G7 dla Ukrainy, opiewającej na 45 mld euro.

W belgijskim Euroclear przechowywanych jest około 180 mld euro tych środków, co stawia Belgię w centrum dyskusji o odpowiedzialności prawnej i ryzyku odszkodowawczym. Belgijski rząd odrzucił propozycję przeniesienia aktywów do nowej instytucji finansowej kontrolowanej przez UE, obawiając się, że taki ruch mógłby zostać uznany za konfiskatę. Bruksela wskazuje, że obecne mechanizmy nie dają Belgii wystarczających gwarancji prawnych, przez co dyskusja pozostaje zamrożona.

W październiku ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Finansów przedstawiły unijnym instytucjom koncepcję utworzenia nowego depozytariusza, jednak nie przekonała ona władz w Brukseli.

Kontekst wsparcia dla Ukrainy

Przywódcy unijni deklarowali wcześniej, że aktywa te powinny zostać przeznaczone na powojenną odbudowę Ukrainy, w przypadku braku wypłaty reparacji przez Rosję. Jakakolwiek zmiana statusu tych funduszy wymaga jednomyślnej zgody wszystkich państw członkowskich UE.

Pod koniec sierpnia szefowie dyplomacji Polski, Hiszpanii, Holandii oraz Szwecji wysłali wspólne pismo, w którym nawoływali do wykorzystania rosyjskich aktywów na pokrycie kosztów wojennych, argumentując, że ograniczyłoby to obciążenia dla europejskich podatników. W poniedziałek, podczas spotkania ministrów spraw zagranicznych państw UE, do tej idei powróciła Maria Stenergard, szefowa szwedzkiego resortu dyplomacji.

Reakcja Kremla i działania dyplomatyczne

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow oświadczył w środę, że Federacja Rosyjska podejmie wszelkie dostępne kroki prawne, aby doprowadzić do odzyskania swoich aktywów. Przyszłe wsparcie dla Ukrainy będzie jednym z głównych tematów piątkowego szczytu UE w Brukseli, w którym weźmie udział prezydent Wołodymyr Zełenski.