Polska gospodarzem spotkania sojuszników

Przedstawiciele Stanów Zjednoczonych oraz europejskich państw NATO spotkają się w przyszłym tygodniu w Krakowie w ramach tzw. Grupy Bergen. Gospodarzem obrad, na których Polskę reprezentować będzie wiceminister obrony narodowej Paweł Zalewski, jest strona polska. Ministerstwo Obrony Narodowej oceniło, że organizacja tego spotkania stanowi potwierdzenie znaczącej roli Warszawy w działaniach na rzecz bezpieczeństwa w regionie.

Uczestnicy i cel Grupy Bergen

Grupa Bergen to nieformalny format współpracy, zainicjowany przez podsekretarza obrony USA Elbridge'a Colby'ego. Dotychczas w jego skład wchodziły Stany Zjednoczone, Polska, Niemcy, Holandia, Norwegia, Szwecja i Finlandia. Do grupy dołącza obecnie Dania, co rozszerza format do ośmiu państw. Według MON uczestnikami są sojusznicy dysponujący potencjałem wojskowym i przemysłowym pozwalającym na zwiększenie wkładu w obronę Europy.

Koncepcja NATO 3.0

Inicjatywa jest ściśle powiązana z amerykańską koncepcją określaną jako NATO 3.0, która zakłada stopniowe przesuwanie ciężaru konwencjonalnej obrony kontynentu z USA na europejskich członków Sojuszu. Zmiana ta ma pozwolić amerykańskiej administracji na większą koncentrację na rywalizacji z Chinami w regionie Indo-Pacyfiku. W dyskusjach coraz częściej pojawia się termin „burden shifting”, czyli faktycznego przenoszenia odpowiedzialności na sojuszników z Europy.

Kontrowersje wokół składu grupy

Dobór państw zaproszonych do formatu budzi pytania dotyczące kryteriów wyboru. Poza grupą pozostały m.in. Francja i Wielka Brytania, będące europejskimi mocarstwami nuklearnymi, a także państwa bałtyckie, mimo ich silnego zaangażowania w bezpieczeństwo wschodniej flanki.

Ekspertka Ośrodka Studiów Wschodnich Justyna Gotkowska ocenia, że skład odzwierciedla amerykańskie postrzeganie sojuszników jako najbardziej istotnych dla obrony północno-wschodniej flanki oraz tych, którzy najszybciej realizują cele finansowe i zdolnościowe. Uczestnicy inicjatywy podkreślają, że format ma charakter przygotowawczy, a wypracowane propozycje będą przedmiotem debaty w szerszym gronie NATO.

Możliwe tematy obrad

Dokładna agenda krakowskiego spotkania nie została oficjalnie opublikowana. Media wskazują, że wśród prawdopodobnych tematów znajdą się kwestie wydatków na obronność oraz koordynacja inwestycji w przemysł zbrojeniowy. Przedmiotem dyskusji może stać się także ogłoszone niedawno utworzenie w Polsce centrum serwisowego dla pocisków PAC-3 MSE do systemów Patriot.