Financial Times upomina Tuska ws. TK: Walka z PiS musi być zgodna z regułami

Polska znalazła się w nadzwyczajnym impasie instytucjonalnym, co stawia prodemokratyczny rząd przed trudnym dylematem. Redakcja brytyjskiego dziennika Financial Times opublikowała materiał opinii, który ukazał się na stronie internetowej gazety w poniedziałek wieczorem, zwracając uwagę na problem przywracania rządów prawa po ośmiu latach rządów Prawa i Sprawiedliwości bez uciekania się do metod pozaprawnych.

Autorzy publikacji wskazują, że źródła konfliktu tkwią w działaniach PiS polegających na obsadzaniu TK i innych organów lojalnymi osobami. Choć przeciwnicy polityczni zarzucają premierowi Donaldowi Tusku czerpanie korzyści z konfrontacji, gazeta zauważa, że nietrudno współczuć reformatorskiemu gabinetowi skrępowanemu mechanizmami kontroli naruszonymi przez poprzedników.

Ryzyko precedensu i reakcje populistów

Brytyjski dziennik ostrzega, że obchodzenie procedur konstytucyjnych, w tym wykorzystywanie uchwał parlamentarnych czy niepublikowanie orzeczeń sądowych w celu ominięcia organu sądowniczego, niesie ze sobą duże niebezpieczeństwo. Tworzy to bowiem groźne precedensy, które w przyszłości mogą zostać nadużyte przez nieliberalnych przywódców.

Wydarzenia w Warszawie dostarczyły już amunicji prawicowym populistom w innych krajach. Marine Le Pen we Francji określiła sytuację w Polsce jako siłowe przejęcie organu konstytucyjnego i oskarżyła Brukselę o stosowanie podwójnych standardów w kwestii praworządności.

Propozycja kompromisu i przyszłość instytucji

Zdaniem gazety Polska oraz działający w szóstej co do wielkości gospodarce Unii Europejskiej przedsiębiorcy i inwestorzy pilnie potrzebują trybunału cieszącego się zaufaniem obu stron sporu politycznego. Zbliżające się przyszłoroczne wybory parlamentarne sprawiają jednak, że pole do osiągnięcia kompromisu jest bardzo ograniczone.

Jako potencjalne rozwiązanie sytuacji Financial Times wskazuje zaakceptowanie przez prezydenta Karola Nawrockiego konkluzji Komisji Weneckiej, zgodnie z którą głowa państwa nie ma swobody w przyjmowaniu ślubowania od prawidłowo wybranego przez Sejm sędziego. W zamian rząd Donalda Tuska musiałby zobowiązać się do przestrzegania przejrzystych i prawnie obronnych procedur przy rozstrzyganiu sporów o nominacje.

Kluczowym testem dla obecnej koalicji rządzącej nie jest samo rozmontowanie dziedzictwa PiS, lecz pozostawienie takich mechanizmów kontroli i instytucji, którymi żaden przyszły przywódca nie będzie w stanie manipulować.