Stanowisko Komisji Europejskiej i reakcje międzynarodowe
Komisja Europejska wystosowała wezwanie do polskich władz, aby te dopilnowały, by Trybunał Konstytucyjny działał w zgodzie z krajową ustawą zasadniczą oraz właściwym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Belgijska agencja informacyjna Belga wskazała, że komunikaty płynące z Brukseli stanowią próbę wpłynięcia na prezydenta Karola Nawrockiego, by ten uznał status nowych sędziów w tym organie. Agencja oceniła, że oświadczenia te oznaczają wywarcie presji na prezydenta przy jednoczesnym opowiedzeniu się po stronie premiera Donalda Tuska w sporze z opozycją.
Powołanie ośmiorga nowych członków Trybunału Konstytucyjnego mieści się w konstytucyjnych kompetencjach Sejmu, co potwierdziła Komisja Wenecka w swojej opinii z 13 października 2026 r.
Do polskich władz należy zapewnienie, aby Trybunał Konstytucyjny mógł funkcjonować zgodnie z polską Konstytucją, z należytym uwzględnieniem właściwego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Komisja Wenecka w opinii z 13 października 2026 r. potwierdziła uprawnienia Sejmu do obsadzenia wakatów w TK.
Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał 5 maja 2026 r. środki tymczasowe nakazujące właściwym organom państwowym powstrzymanie się od blokowania nowym sędziom, wybranym w marcu 2026 r., możliwości zajęcia stanowisk i podejmowania aktywności orzeczniczej.
Przebieg kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego
W piątek w TK ogłoszono przerwę w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, a sędzia Anna Korwin-Piotrowska przejęła kierowanie pracami TK jako najstarsza stażem. Napięcie wokół Trybunału Konstytucyjnego gwałtownie wzrosło, a w gmachu instytucji pojawili się nowi sędziowie. Na wtorek 3 listopada Anna Korwin-Piotrowska zwołała zgromadzenie sędziów, co może zaostrzyć spór o kierownictwo, gdyż legalność jej działań jest kwestionowana przez dotychczasowe władze Trybunału.
Prezydent Karol Nawrocki, po przerwaniu podróży do Senegalu i powrocie do kraju, w nocy z piątku na sobotę pojawił się w siedzibie Trybunału. Wydarzenie to ocenił jako naruszenie porządku konstytucyjnego, a następnie w sobotę zainicjował konsultacje z przedstawicielami partii politycznych dotyczące potencjalnych rozwiązań, w tym resetu Trybunału lub powołania rządu technicznego.
Wieczorem premier Donald Tusk wygłosił orędzie, w którym wykluczył możliwość kompromisu w sporze o kształt Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślił, że rząd podtrzymuje zapewnienie nowym sędziom bezpieczeństwa oraz warunków do pracy, uznając działania na rzecz praworządności za swoje podstawowe zadanie.
Reakcje polityczne i opinie krajowe
Francuska polityk Marine Le Pen, liderka Zjednoczenia Narodowego, skomentowała niedzielne wydarzenia jako przypominające siłowe przejmowanie kontroli nad organem konstytucyjnym. Jednocześnie skrytykowała władze Unii Europejskiej za brak aktywnej postawy wobec zaistniałego kryzysu w Polsce.
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wyraził dezaprobatę wobec nocnej wizyty prezydenta Karola Nawrockiego w budynku Trybunału. Wypowiadając się dla TVP Info, ocenił, że doszło do naruszenia nietykalności gmachu, sugerując, iż sprawą powinna zainteresować się prokuratura.
Komendant główny Policji Marek Boroń odniósł się do kontrowersji związanych z obecnością funkcjonariuszy w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na apele policyjnych związkowców, zapewnił, że wszelkie podjęte działania były zgodne z obowiązującymi standardami prawnymi oraz etycznymi.