Niemcy: Odkryto najmniejsze figurki ptaków sprzed 40 tysięcy lat w jaskini Hohle Fels

Podczas wykopalisk w jaskini Hohle Fels w południowo-zachodnich Niemczech archeolodzy z Uniwersytetu w Tybindze odkryli dwie figurki ptaków wyrzeźbione w kości mamuta. Znaleziska pochodzą sprzed około 40 tysięcy lat i zostały odnalezione w tej samej warstwie osadów, w odległości około półtora metra od siebie. Zdaniem badaczy, przedmioty mogą być dziełem tego samego artysty.

Miniaturowa sztuka epoki lodowcowej

Figurki wyróżniają się niezwykle małymi rozmiarami, mierząc zaledwie około 2 na 1 na 0,5 centymetra. Ważą odpowiednio 1,3 grama oraz 0,7 grama, co czyni je najmniejszymi znanymi figurkami tego typu z okresu oryniackiego, podczas gdy większość rzeźb z tego czasu ma wymiary od 3 do 9 centymetrów. Jedna z figurek zachowała się w całości i prawdopodobnie przedstawia ptaka w pozycji spoczynkowej, wysiadującego jaja, z wyraźnie zaznaczonymi oczami oraz delikatnym dziobem.

Druga, niekompletna rzeźba, ukazuje ptaka z rozpostartymi skrzydłami – w locie, podczas lądowania lub w trakcie toków – z widocznymi nacięciami imitującymi pióra. Specjaliści przypuszczają, że obie rzeźby mogą przedstawiać pardwę, choć nie wykluczają inspiracji ptakami drapieżnymi lub z rodziny głuszcowatych.

Znaczenie odkrycia dla archeologii

Profesor Nicholas Conard z Uniwersytetu w Tybindze podkreśla, że te precyzyjne rzeźby świadczą o wysokim poziomie umiejętności artystycznych pierwszych przedstawicieli Homo sapiens w Europie Środkowej. Zamiast uproszczonych schematów, twórcy zawarli w nich unikatowe cechy wynikające z wnikliwej obserwacji natury. Przedmioty te mogły pełnić funkcję osobistych talizmanów, amuletów lub symboli tożsamości.

Jaskinia Hohle Fels, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest kluczowym stanowiskiem archeologicznym, gdzie wcześniej odkryto m.in. figurkę Wenus z Hohle Fels oraz instrumenty muzyczne w postaci fletów z kości i ciosów mamuta. Choć w regionie często znajdowano wizerunki mamutów, lwów, niedźwiedzi czy ryb, odkrycie ptasich figurek jest unikatowe; dotychczas w tej jaskini znano tylko jedną taką rzeźbę.

Wystawa w Blaubeuren

Figurki zostały opisane w publikacji na łamach „Archäologische Ausgrabungen in Baden-Württemberg”. Warto przypomnieć, że ptaki były istotnym elementem krajobrazu Jury Szwabskiej od tysiącleci, a mieszkańcy tamtych terenów wykorzystywali ich puste kości do tworzenia fletów.

Obecnie rzeźby można podziwiać w Museum of Prehistory Blaubeuren, gdzie prezentowane są w ramach wystawy zatytułowanej „Feather light, research heavy: Discover the miniature birds in Ice Age Art”. Ekspozycja będzie otwarta dla zwiedzających do 4 kwietnia 2027 roku.