Izrael: Minister chce odebrać obywatelstwo twórcom filmu o wojnie w Strefie Gazy

Izraelski minister kultury Miki Zohar ogłosił w mediach społecznościowych, że podejmuje niezwłoczne kroki prawne, aby odebrać obywatelstwo reżyserom Rachel Szor i Yuvalowi Abrahamowi. Polityk oskarżył twórców o „zdradę stanu” i stwierdził, że są oni gotowi szkodzić własnej ojczyźnie, aby zyskać poklask antysemitów na świecie.

Ostre słowa pod adresem filmowców skierował również minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gwir. Itamar Ben Gwir skrytykował reżyserów filmu, nazywając ich hańbą dla narodu izraelskiego i sugerując, aby opuścili kraj, twierdząc, że ich „przyjaciele” z Hamasu przyjmą ich z otwartymi ramionami.

Treść filmu i zarzuty wobec armii

Dokument „NAZA”, który zdobył nagrodę specjalną jury na Festiwalu Filmowym w Wenecji, powstał we współpracy z dziennikarzami „The Guardian” i opiera się na relacjach 24 anonimowych izraelskich wojskowych oraz pracowników wywiadu. Film porusza kwestię wykorzystania sztucznej inteligencji przez izraelską armię w Strefie Gazy, opisując systemy namierzania celów wspomagane algorytmami, które miały prowadzić do śmierci dziesiątek tysięcy palestyńskich cywilów. Reżyserzy podkreślają systemowy charakter tych działań, które ich zdaniem nie są przypadkowe.

Autorzy filmu zaznaczają, że ich celem jest pokazanie Europejczykom oraz samym Izraelczykom rzeczywistości działań w Gazie, w obliczu braku międzynarodowej presji na zakończenie konfliktu. Wypowiadający się w filmie wojskowi wspominali o wydawaniu zgód na uderzenia, w których ginęły setki osób jednocześnie, przy czym tożsamość tych informatorów według Sił Obronnych Izraela pozostaje nieweryfikowalna.

Stanowisko armii i procedury prawne

Siły Obronne Izraela kategorycznie odrzuciły tezy zawarte w dokumencie. Wojsko wskazuje, że decyzje o atakach są podejmowane wyłącznie przez ludzi, a nie przez sztuczną inteligencję, zarzucając autorom brak dowodów na poparcie stawianych zarzutów.

Choć Sąd Najwyższy Izraela w 2022 roku orzekł, że pozbawienie obywatelstwa za brak lojalności jest prawnie dopuszczalne, a w 2023 roku rozszerzono ten zakres o przestępstwa terrorystyczne, procedura ta pozostaje skomplikowana. Wymaga ona wniosku ministra spraw wewnętrznych, zgody ministra sprawiedliwości oraz ostatecznej decyzji sędziego, co sprawia, że w praktyce stosuje się ją niezwykle rzadko.

Kontekst twórczości reżyserów

Rachel Szor i Yuval Abraham są uznanymi dokumentalistami, którzy już wcześniej wzbudzali kontrowersje w kraju. W 2025 roku zostali laureatami Oscara za film „Nie chcemy innej ziemi”, opowiadający o walce mieszkańców palestyńskiej wsi Masafer Yatta o przetrwanie w obliczu działań wojska na Zachodnim Brzegu.