Sędziowie TK apelują o wykonanie decyzji ETPC w sprawie obsady Trybunału

Siedmioro sędziów wybranych do Trybunału Konstytucyjnego przez obecną większość sejmową wystosowało wspólne oświadczenie, w którym zaapelowali do organów władzy państwowej o wykonanie postanowienia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 5 maja 2026 roku. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał 5 maja 2026 r. postanowienie nakazujące Polsce powstrzymanie się od utrudniania sędziom objęcia stanowisk. W dokumencie podkreślono, że dopuszczenie do orzekania wszystkich osób wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku jest niezbędnym krokiem do zażegnania kryzysu wokół tej instytucji oraz odbudowy jej znaczenia dla ochrony praw obywateli.

Pod oświadczeniem podpisali się: Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz, Anna Korwin-Piotrowska oraz Sławomir Patyra. Sygnatariusze podkreślili, że niezależnie od większości, która wyłoniła kandydatów, czują się zobowiązani do przestrzegania roty ślubowania i podlegają wyłącznie Konstytucji, a publiczne wypowiedzi osób sprawujących wysokie funkcje nie mają wpływu na ich pracę orzeczniczą.

Spór o ślubowania i dostęp do orzekania

Kwestia obsady TK pozostaje przedmiotem długotrwałego sporu. Po wyborze sześciorga sędziów w marcu przez Sejm, tylko Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek zostali zaproszeni przez prezydenta Karola Nawrockiego na ślubowanie w Pałacu Prezydenckim, co umożliwiło im podjęcie pracy. Pozostała czwórka – Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz i Maciej Taborowski – złożyła ślubowanie w kwietniu w sejmowej Sali Kolumnowej, które jednak nie zostało uznane przez prezesa TK Bogdana Święczkowskiego za skuteczne wobec prezydenta.

Prezes Święczkowski argumentuje, że wspomniani sędziowie nie nawiązali stosunku służbowego, dlatego nie dopuszcza ich do wykonywania obowiązków sędziowskich. Stanowisko to jest odmienne od opinii polskiego rządu, który w korespondencji z ETPC wskazał, że uznaje całą czwórkę za pełnoprawnych sędziów Trybunału.

Działania ETPC i postawa prezydenta

Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim postanowieniu z maja nakazał Polsce powstrzymanie się od utrudniania sędziom objęcia i wykonywania obowiązków. W sierpniu ETPC oficjalnie zakomunikował polskiemu rządowi skargę złożoną w tej sprawie. Jednocześnie w czerwcu Sejm wybrał siódmego sędziego, Sławomira Patyrę, który po złożeniu ślubowania przed prezydentem ogłosił, że zawiesza swoje uczestnictwo w orzekaniu do czasu rozwiązania problemu pozostałej czwórki. Sławomir Patyra zapowiedział, że nie będzie orzekał w TK do czasu dopuszczenia czworga sędziów wybranych w marcu.

Wobec zaistniałej sytuacji, w kraju toczy się kilka postępowań. Prezydent Karol Nawrocki skierował do TK wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w związku ze ślubowaniem w Sejmie, a Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo w sprawie niedopuszczenia sędziów do orzekania. Ostatnio do sprawy odniósł się również premier Donald Tusk, sugerując potrzebę zmian we wrześniu.