Aleksander Kwaśniewski o Trybunale Konstytucyjnym: Konieczny jest reset

Aleksander Kwaśniewski, który współtworzył konstytucję z 1997 roku, ocenił sytuację w Trybunale Konstytucyjnym jako dramatyczną. Wskazał, że obecnie obie strony sporu posługują się tymi samymi określeniami, nazywając swoich oponentów uzurpatorami, co prowadzi do impasu bez dobrego wyjścia.

Odpowiedzialność za kryzys

Były prezydent przeanalizował 20 kluczowych wydarzeń dotyczących TK od 2015 roku. Jego zdaniem 17 z nich wynika z działań PiS oraz prezydentów, a 3 są zawinione przez obecną koalicję rządzącą. Jako jeden z „grzechów pierworodnych” wymienił decyzję większości PO-PSL z 2015 roku o wyborze dwóch sędziów TK na zapas przed końcem kadencji, wspominając o udziale posła Roberta Kropiwnickiego.

Kolejną osobą obarczoną odpowiedzialnością jest Andrzej Duda, którego Kwaśniewski skrytykował za nocne zaprzysiężenie pięciu sędziów z pominięciem trzech prawidłowo wybranych. Trzecim wymienionym „winnych” jest była premier Beata Szydło, której zarzucono niedrukowanie orzeczeń Trybunału.

Kwaśniewski uznał, że obecny prezydent Karol Nawrocki swoją obecnością w TK jedynie wzmocnił jedną ze stron sporu, zamiast szukać porozumienia.

Postulat resetu i rola prezydenta Nawrockiego

Kwaśniewski zaproponował rozwiązanie kryzysu poprzez „reset” polegający na zakończeniu kadencji wszystkich obecnych sędziów i wyłonieniu składu Trybunału na nowych zasadach. Jego zdaniem kluczowe jest stworzenie systemu, który uchroni sędziów przed wpływami politycznymi i przyciągnie najwybitniejszych prawników.

Odnosząc się do działań prezydenta Karola Nawrockiego, Kwaśniewski ocenił, że jeśli doszło do ewidentnego złamania konstytucji, głowa państwa powinna stanąć przed Trybunałem Stanu, choć zauważył, że obecnie ten organ jest pogrążony w kryzysie. Jako naruszenie konstytucji wskazał nieprzyjęcie ślubowania od sędziów, których wybór uważa za prawidłowy.

Perspektywa porozumienia i inne spory ustrojowe

Aleksander Kwaśniewski w rozmowie z Marcinem Zaborskim w Radiu ZET zasugerował, że zapowiadane spotkanie Karola Nawrockiego z Donaldem Tuskiem może być pierwszym krokiem do porozumienia, choć obaj politycy powinni wziąć „mocny zimny prysznic przed spotkaniem, żeby ostudzić emocje”. Były prezydent zaapelował również do Nawrockiego o podpisanie nominacji dla zawodowych dyplomatów, co miałoby pomóc w rozwiązaniu równoległego sporu o obsadę placówek zagranicznych.

Tło polityczne sporu

Napięcia w TK nasiliły się po tym, jak sędzia Anna Korwin-Piotrowska przejęła kierowanie TK i zawiesiła czynności prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. W związku z tą sytuacją prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i wrócił do Warszawy, gdzie zwołał konsultacje polityczne, określając zajścia w Trybunale mianem naruszenia porządku konstytucyjnego.

Sędzia Anna Korwin-Piotrowska zapewniła, że mimo sporu Trybunał pracuje nad zaległymi sprawami, których liczba wynosi obecnie 1171.