Rząd przygotowuje listę 50 spraw dla nowego Trybunału Konstytucyjnego

Na mocy zarządzenia premiera Donalda Tuska z 22 września 2026 roku powołano „Zespół do spraw Identyfikacji i Monitorowania Systemowych Skutków Orzecznictwa Sądów i Trybunałów”. Na jego czele stanęła Joanna Knapińska, pełniąca funkcje sekretarza Rady Ministrów oraz prezesa Rządowego Centrum Legislacji. Pod jej kierownictwem pracami zespołu zajmują się także przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Kancelarii Premiera.

Zadaniem tego gremium jest analiza orzecznictwa pod kątem zgodności z konstytucyjnymi prawami obywateli oraz zobowiązaniami międzynarodowymi Polski. Zespół ma przygotowywać rekomendacje i projekty wniosków, które trafią do Trybunału Konstytucyjnego po jego „odnowieniu”, czyli po zmianie większości sędziowskiej i prezesa instytucji.

Lista spraw dla Trybunału

Jak wynika z nieoficjalnych ustaleń Wirtualnej Polski, rząd przygotował roboczą listę około 50 spraw, podzieloną na trzy kategorie. Koalicja rządząca planuje poddać weryfikacji wyroki wydane przez TK w ostatnich latach, co stanowi kluczowy element całego planu. Pierwsza obejmuje akty prawne do pilnego zaskarżenia, w tym ustawy dotyczące prokuratury oraz Krajowej Rady Sądownictwa, co ma ułatwić działanie resortowi sprawiedliwości kierowanemu przez Waldemara Żurka.

Druga kategoria dotyczy spraw, w których TK już wydał wyroki, lecz obecna koalicja kwestionuje ich prawidłowość ze względu na skład orzekający lub treść rozstrzygnięcia. Według rozmówców WP, choć nie można zaskarżyć ponownie przepisów, które już zostały zanegowane, możliwe jest podjęcie próby zaskarżenia ich w innym kontekście, aby skłonić Trybunał do korekty wcześniejszych sentencji.

Trzecia grupa obejmuje wnioski skierowane do TK przez prezydenta Karola Nawrockiego, które obecnie pozostają nierozpoznane z powodu problemów z zapewnieniem pełnego składu sędziowskiego.

Kontrowersje wokół aborcji i roli prezydenta

Po stronie prawicowej pojawiają się spekulacje, że „odnowiony” Trybunał mógłby zostać wykorzystany do stwierdzenia, iż prezydent Karol Nawrocki nie jest w stanie wykonywać swoich obowiązków, co otworzyłoby drogę do przejęcia władzy przez marszałka Sejmu na podstawie artykułu 131 Konstytucji RP. Przedstawiciele koalicji rządzącej stanowczo odcinają się od tych sugestii, zaznaczając, że przepis ten służy wyłącznie zapewnieniu ciągłości państwa w sytuacjach losowych.

Krytyka ze strony Prawa i Sprawiedliwości

Politycy Prawa i Sprawiedliwości wskazują, że konstytucja określa orzeczenia TK jako ostateczne, co posłużyło im do krytyki całego przedsięwzięcia. Bartłomiej Wróblewski skrytykował plany rządu, powołując się na zasadę ostateczności orzeczeń TK. Z kolei przedstawiciele koalicji, w tym poseł Mariusz Witczak, zarzucają obecnemu prezesowi TK, Bogdanowi Święczkowskiemu, doprowadzenie instytucji do paraliżu, co uniemożliwia rzetelne rozpatrywanie wniosków.