Przyszłość ekshumacji polsko-ukraińskich po zakazie wjazdu dla Swiatosława Szeremety

Prezes Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) Ołeksandr Ałfiorow poinformował, że mimo działań podjętych przez polskie MSZ wobec Swiatosława Szeremety, współpraca między polskim a ukraińskim IPN w kwestii prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych nie zostanie wstrzymana. Ałfiorow podkreślił potrzebę odizolowania kwestii historycznych i upamiętnień od bieżącej polityki.

Szef UINP ocenił również kompetencje Swiatosława Szeremety, który pełni funkcję sekretarza ukraińskiej komisji międzyresortowej ds. upamiętnień oraz kieruje przedsiębiorstwem komunalnym „Dola”. Ałfiorow wyraził przekonanie, że mimo zakazu wjazdu do Polski, Szeremeta będzie kontynuował swoją pracę ekspercką w zakresie ekshumacji.

Geneza sporu: Uchwała Lwowskiej Rady Obwodowej

Bezpośrednią przyczyną działań polskich władz była uchwała Lwowskiej Rady Obwodowej z 20 października 2026 r., która ustanowiła rok 2027 rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza OUN Ołeha Olżycza. Inicjatywa ta spotkała się z krytyką, a Ołeksandr Ałfiorow przyznał w rozmowie z PAP, że decyzja rady była dla niego zaskoczeniem i powinna była zostać poprzedzona konsultacjami eksperckimi.

W odpowiedzi na decyzję władz obwodowych, wicepremier i szef MSZ Radosław Sikorski podpisał wniosek o wpisanie Swiatosława Szeremety, będącego inicjatorem uchwały i radnym obwodu lwowskiego, na listę osób niepożądanych w Polsce. Minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński poinformował, że do 20 października 2031 roku obowiązuje go unieważnienie możliwości wjazdu oraz przebywania na terytorium krajów zrzeszonych w strefie Schengen.

Współpraca historyczna w cieniu kontrowersji

Ołeksandr Ałfiorow zaznaczył, że ani on, ani państwo ukraińskie nie będą ingerować w decyzje podejmowane przez samorządy, podkreślając demokratyczny charakter wyborów radnych. Jednocześnie wskazał, że kontakty między polskim a ukraińskim IPN ulegają poprawie. Obecnie trwają rozmowy dotyczące planowanego na listopad pochówku szczątków 115 żołnierzy Wojska Polskiego w Mościskach, ekshumowanych wcześniej w miejscowości Lwów-Hołosko.

MSZ Ukrainy oficjalnie skomentowało uchwałę Lwowskiej Rady Obwodowej, uznając ją za kontrproduktywną w kontekście obecnych wysiłków na rzecz rozwoju stosunków polsko-ukraińskich oraz wyzwań związanych z rosyjską agresją. Z kolei wiceszef polskiego MSZ Marcin Bosacki przekazał, że strona polska uzyskała zapewnienie od współpracowników prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, iż uchwała Lwowskiej Rady Obwodowej nie wejdzie w życie.