Prokuratura umorzyła śledztwo przeciwko Lechowi Wałęsie w sprawie teczek Kiszczaka

Warszawska Prokuratura Okręgowa podjęła decyzję o umorzeniu śledztwa przeciwko Lechowi Wałęsie. Postępowanie, które trwało od 2017 roku i zostało wszczęte na mocy zarządzenia Zbigniewa Ziobry, dotyczyło zeznań byłego prezydenta złożonych 13 kwietnia 2016 roku podczas przesłuchania w Instytucie Pamięci Narodowej w sprawie autentyczności dokumentów znalezionych w domu wdowy po generale Czesławie Kiszczaku, które przypisywano tajnemu współpracownikowi o pseudonimie „Bolek”.

Podczas przesłuchania Wałęsa zaprzeczył, jakoby sporządził lub podpisał okazane mu dokumenty, z wyjątkiem jednego przypadek, do którego się przyznał. W 2023 roku prokuratura skierowała przeciwko niemu akt oskarżenia o składanie fałszywych zeznań, jednak w czerwcu 2024 roku sąd zwrócił sprawę do prokuratury w celu uzupełnienia materiału dowodowego. W czwartek 24 września 2026 roku prokuratura oficjalnie poinformowała o umorzeniu całej sprawy.

Akt oskarżenia został skierowany przez ówczesnego szefa stołecznej prokuratury okręgowej Mariusza Dubowskiego, przy czym w dokumentach odnotowano brak przeprowadzenia jakichkolwiek dodatkowych czynności śledczych przed tą decyzją.

Błędy w opinii biegłych i brak materiału porównawczego

Kluczowym powodem umorzenia była krytyczna ocena opinii sporządzonej przez biegłych z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. Jana Sehna w Krakowie. Choć specjaliści wskazali, że większość podpisów w teczkach została nakreślona przez tę samą osobę co dostarczony materiał porównawczy, prokuratura uznała tę opinię za niejasną i obarczoną błędami metodologicznymi m.in. z braku wpływowych prób pisma.

Biegli badali 136 dokumentów jako materiał porównawczy, a Wałęsa potwierdził swoje autorstwo tylko w odniesieniu do dwóch podpisów i wskazano pięć kolejnych prawdopodobnych.

Jako powód umorzenia wskazano błędy metodologiczne w opinii biegłych oraz brak wpływowych prób pisma, czyli tekstów sporządzonych przez Wałęsę na polecenie organów ścigania w ich obecności, co uniemożliwiło potwierdzenie autentyczności materiału porównawczego. Dodatkowo zauważono, że zestawianie długich tekstów z krótkimi podpisami jest niezgodne ze standardami badań pismograficznych. Śledczy podkreślili, że w latach 80. Służba Bezpieczeństwa celowo fałszowała dokumenty i podpisy Lecha Wałęsy, co dodatkowo utrudniło weryfikację autentyczności materiału porównawczego.

Prawo do obrony i kontekst historyczny

Prokuratura uznała również, że Lech Wałęsa miał prawo do odmowy potwierdzenia autentyczności dokumentów w ramach konstytucyjnego prawa do obrony, a prokuratura uwzględniła argumentację o prawie do obrony w kontekście składania zeznań. Śledczy wskazali, że przyznanie się do sporządzenia teczek mogłoby narazić byłego prezydenta na zarzuty dotyczące wcześniejszych zeznań w procesach lustracyjnych i cywilnych. W toku śledztwa brano również pod uwagę zeznania funkcjonariuszy SB potwierdzające, że materiały z teczek były przygotowywane w celu zdyskredytowania Wałęsy przed przyznaniem mu Pokojowej Nagrody Nobla.

Prokuratura, w ramach uzasadnienia, przywołała zeznania świadków, z których wynika, iż Lech Wałęsa w latach 70. nie sporządzał długich rękopisów, a niektóre osoby opisywały go w tamtym okresie jako osobę słabo czytającą i piszącą, której dokumenty przygotowywali inni współpracownicy. Sam Lech Wałęsa, komentując sprawę w mediach, odniósł się do wątku "wtórnego analfabetyzmu", wyjaśniając, że przez 15 lat po szkole nie używał długopisu, lecz rozwijał się intelektualnie, korzystając m.in. z komputerów.

Były prezydent ocenił, że obecne umorzenie to dopiero „połowa prawdy” i podtrzymał oskarżenia pod adresem braci Kaczyńskich oraz Sławomira Cenckiewicza o preparowanie dowodów przeciwko niemu.

Reakcje po decyzji prokuratury

Sławomir Cenckiewicz odniósł się do finału sprawy za pośrednictwem platformy X, wskazując, że decyzja została podjęta przy wstępnej aprobacie treści komunikatu przez samego Lecha Wałęsę, po czym skrytykował wywody śledczych wpisem: "Ja ubolewam, że prokuratura nie ustaliła, kiedy Wałęsa przestał być analfabetą, skoro ustaliła, że w okresie Solidarności nim był, a potem został przecież Prezydentem RP".

Sławomir Cenckiewicz skrytykował decyzję prokuratury, nazywając komunikat śledczych największym kłamstwem przebranym w wymiar sprawiedliwości RP i wskazując, że Instytut Sehna niczego kategorycznie nie ustalił.