Prokurator generalny wzywa "neosędziów" SN do zwrotu odszkodowań

Prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował podczas piątkowej konferencji prasowej o podpisaniu pierwszych sześciu wezwań do zapłaty, które zostały skierowane do grupy sędziów Sądu Najwyższego. Jak wyjaśnił minister, pismo dotyczy pięciu spraw, w których sędziowie orzekali wspólnie, oraz jednej sprawy rozpatrywanej indywidualnie przez jednego z tzw. neosędziów. Wezwania te stanowią wstęp do postępowania cywilnego mającego na celu odzyskanie środków wypłaconych przez Skarb Państwa w ramach odszkodowań.

Łączna suma objęta podpisanymi wezwaniami wynosi ponad 690 tys. złotych. Minister sprawiedliwości podkreślił, że docelowym etapem procesu będzie wniesienie pozwu cywilnego na rzecz Skarbu Państwa, co ma stanowić rozwiązanie patowej sytuacji, w której państwo wypłaca sędziom wynagrodzenia, a jednocześnie obywatele otrzymują odszkodowania za wadliwe składy orzekające.

Skala wypłat i ryzyko kolejnych przegranych przed ETPC

Według danych przedstawionych przez resort sprawiedliwości, dotychczasowa kwota odszkodowań wypłaconych przez Skarb Państwa za działania sędziów wybranych w procedurze przed tzw. neo-Krajową Radą Sądownictwa wynosi 6,5 mln złotych. Kwota ta jest uzależniona od bieżącego kursu euro, w której to walucie rozlicza się Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Waldemar Żurek zwrócił uwagę na zagrożenie płynące z ponad 1,2 tys. spraw polskich obywateli, które są obecnie zamrożone w ETPC. W sprawach tych orzekali tzw. neosędziowie, co stanowi realne ryzyko, że po odmrożeniu tych postępowań Polska będzie przegrywać kolejne sprawy, gdyż wyznaczona została już linia orzecznicza dotycząca wadliwego umocowania sędziów w polskim Sądzie Najwyższym.

Kontekst sporów wokół statusu sędziów

Określenie "neosędziowie" odnosi się do osób powołanych do Sądu Najwyższego w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa wyłanianą przez Sejm na mocy ustawy z grudnia 2017 roku. Od tego czasu wybór członków KRS odbywa się decyzją parlamentarzystów, a nie – jak wcześniej – przez środowisko sędziowskie. W maju bieżącego roku Sejm wybrał piętnastu nowych sędziów-członków KRS, spośród których trzynastu wskazano przy udziale klubów rządzącej koalicji.

Podczas konferencji prokurator generalny odniósł się również do decyzji Sądu Najwyższego w sprawie Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zapadło po tym, jak sąd ten zajął stanowisko dotyczące kompetencji Izby Odpowiedzialności Zawodowej w odniesieniu do orzekania w sprawach sędziów Trybunału Konstytucyjnego i przekazał sprawę do właściwego organu. Minister sprawiedliwości ocenił to orzeczenie jako dobrą informację w kontekście respektowania skuteczności przerwy w czynnościach służbowych przez wspomnianych sędziów.