Ponadpartyjne porozumienie w sprawie TK: apel 18 organizacji

Wspólny dokument, zatytułowany „O Trybunał Konstytucyjny dla wszystkich Polaków - apel organizacji społeczeństwa obywatelskiego o reset ws. TK”, został podpisany przez szerokie grono instytucji. Wśród nich znalazły się m.in. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Klub Jagielloński, Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Instytut Sobieskiego, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Rada Towarzystwa Ekonomistów Polskich, Centrum Strategii Rozwojowych oraz Związek Przedsiębiorców i Pracodawców.

Autorzy pisma zauważają, że trwający od 2015 roku spór wokół Trybunału przekształcił się w głęboki kryzys legitymizacji organu odpowiedzialnego za ochronę praw obywatelskich. Sygnatariusze przekonują, że żadna instytucja państwowa nie może skutecznie funkcjonować w sytuacji, gdy znaczna część spolaryzowanego społeczeństwa odmawia jej prawa do orzekania.

Zdaniem organizacji wszelkie działania podejmowane przez jedną stronę politycznego sporu będą przez drugą uznawane za dążenie do zawłaszczenia sądu. Dlatego za jedyną realną drogę do odzyskania społecznego zaufania uznano porozumienie elit, które może być trudne i nie w pełni satysfakcjonujące dla każdej ze stron, lecz jest niezbędne do uzdrowienia sytuacji.

Projekt konstytucyjny PSL

Postulat naprawy instytucji współbrzmi z inicjatywą ustawodawczą wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza. Szef MON zaproponował w czwartek zmiany w konstytucji, które przewidują wygaszenie kadencji obecnych sędziów i wybór nowego, piętnastoosobowego składu TK przez Zgromadzenie Narodowe większością trzech piątych głosów. Do wniesienia projektu wymagane jest poparcie co najmniej 92 posłów, dlatego lider ludowców zabiega o wsparcie zarówno koalicjantów, jak i przedstawicieli innych ugrupowań parlamentarnych.

Zgodnie z propozycją PSL, kandydaci mieliby być zgłaszani za prezydencką zgodą, a kadencje nowych sędziów miałyby być zróżnicowane na okresy trzy, sześcio i dziewięcioletnie. Do skutecznego uchwalenia zmian w konstytucji niezbędne jest uzyskanie większości dwóch trzecich głosów w Sejmie oraz bezwzględnej większości w Senacie.

Napięcia wewnątrz Trybunału

Sytuacja wewnątrz instytucji zaostrzyła się po tym, jak sędziowie wybrani w obecnej kadencji Sejmu ogłosili, iż kierowanie pracami przejmuje Anna Korwin-Piotrowska jako sędzia o najdłuższym stażu. Wydała ona zarządzenie o przerwie w wykonywaniu obowiązków przez dotychczasowego prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.

Reakcją na te wydarzenia było orędzie premiera Donalda Tuska oraz oświadczenie prezydenta Karola Nawrockiego, który zarzucił naruszenie porządku konstytucyjnego. W sporze tym Sąd Najwyższy uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia zażaleń złożonych przez Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego na wydane zarządzenia, natomiast Krajowa Rada Sądownictwa pozytywnie oceniła wznowienie pracy Trybunału w nowym składzie.