Polska traci pozycję lidera NATO w wydatkach na obronność

Polska traci pozycję lidera NATO w wydatkach na obronność. Jak podaje „Rzeczpospolita”, już w 2026 roku wyprzedzą nas Litwa, Łotwa oraz Estonia, które w kolejnym roku planują przeznaczać na swoje armie co najmniej 5 proc. PKB.

Dziennik podaje, że prognozowane budżety obronne państw wschodniej flanki Sojuszu wykazują w relacji do PKB stabilizację, podczas gdy nasz kraj zamierza przeznaczyć w bieżącym okresie około 4,5 proc. PKB, schodząc z pułapu około 4,3 proc. PKB zanotowanego w 2025 roku. Jak przypomina redakcja, podczas spotkania Sojuszu Północnoatlantyckiego w Hadze zapadły deklaracje o przeznaczaniu 5 proc. PKB na cele obronne do 2035 roku, z czego część ma służyć ochronie infrastruktury i ludności cywilnej.

Perspektywa rządu i sytuacja w regionie

Projekt budżetu na 2027 rok zakłada, że Polska wyda na obronność 198 mld zł. Jest to kwota nominalnie o prawie 2 mld zł niższa od planu na rok 2026. Przy założonym wzroście gospodarczym na poziomie 4 proc., udział wydatków obronnych w PKB spadnie poniżej tegorocznego poziomu 4,5 proc.

Wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz tłumaczy niższy nominalnie budżet obronny tym, że zakupy finansowane z unijnego instrumentu SAFE będą zwolnione z VAT, co ma zwiększyć realną siłę nabywczą polskiego MON.

Inne kraje regionu również dostosowują swoje strategie finansowania armii. Litwa i Estonia utrzymają wydatki na poziomie 5 proc. PKB, a Finlandia zwiększy swój budżet obronny o około 600 mln euro, osiągając pułap 7 mld euro. Czechy planują wydatki rzędu 2 proc. PKB, natomiast Słowacja i Węgry nie deklarują obecnie znaczących wzrostów.

Niemieckie zbrojenia i plany pozostałych państw

Niemcy zaczynają zwiększać swoje zaangażowanie finansowe w obronność, planując wydatki na poziomie prawie 140 mld euro, co stanowi ponad 3 proc. ich PKB. Jest to najwyższy wynik dla tego kraju od zakończenia zimnej wojny.

Jak wynika z analizy „Rzeczpospolitej”, ostateczne plany dotyczące wydatków obronnych Szwecji i Rumunii pozostają na razie nieznane. Prasa zauważa, że wysokość samych funduszy nie przesądza o gotowości bojowej, choć ich zagwarantowanie stanowi fundament rozwoju sił zbrojnych.

Skokowy wzrost nakładów na obronność w państwach europejskich i Kanadzie wyniósł w ubiegłym roku o jedną piątą więcej niż w okresie poprzednim, co wiąże się z początkiem drugiej kadencji Donalda Trumpa.

Spadek eksportu polskiego uzbrojenia

W roku 2026 po raz pierwszy od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę odnotowano obniżkę wartości sprzedaży zagranicznej rodzimego sprzętu wojskowego. Jak wskazuje „Dziennik Gazeta Prawna”, polskie podmioty uzyskały z tego tytułu 2,5 mld euro, podczas gdy w poprzednim okresie było to 3,1 mld euro. Wynik ten pozostaje jednak wyraźnie wyższy od poziomu 500 mln euro z 2021 roku.

Ukraina pozostaje głównym kierunkiem dostaw, nabywając w ostatnim roku sprzęt o wartości 1,7 mld euro, obejmujący m.in. pojazdy opancerzone, czołgi, broń osobistą i drony. Istotną rolę w tym eksporcie odegrały podmioty z sektora prywatnego, podczas gdy Polska Grupa Zbrojeniowa odpowiadała za 435 mln euro sprzedaży. Wśród pozostałych głównych odbiorców znalazły się Filipiny z kwotą 246 mln euro, Stany Zjednoczone z 178 mln euro oraz Niemcy z 66 mln euro.

Wyzwania produkcyjne dla zbrojeniówki

Jerzy Marek Nowakowski, były ambasador RP na Łotwie i w Armenii, wskazuje, że choć sprzedaż broni wspiera dyplomację, rozwój tego obszaru hamują ograniczenia w produkcji. Polskie zakłady nie nadążają z realizacją napływających z zagranicy zamówień na systemy Piorun czy pojazdy Baobab.

Sytuację mogą poprawić kontrakty na rynku indyjskim, gdzie tamtejsze władze wykazują zainteresowanie polskimi rozwiązaniami minowania. Choć bezpośrednie zakupy Indii w Polsce sięgnęły w tym roku zaledwie 1,7 mln euro, perspektywy zamówień na większą skalę pozostają otwarte. Nowakowski podkreśla przy tym, że zagraniczne rynki traktują uzbrojenie jako produkt godny zaufania tylko wtedy, gdy korzystają z niego również rodzime siły zbrojne.