Pomoc dla oszukanych w programie Czyste Powietrze: Rząd przyjął projekt ustawy

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy mający na celu ochronę właścicieli domów jednorodzinnych, którzy padli ofiarą oszustw podczas realizacji inwestycji termomodernizacyjnych. Minister klimatu i środowiska, Paulina Hennig-Kloska, podkreśliła, że państwo aktywnie wesprze obywateli w ściganiu sprawców oraz przejmie ciężar dochodzenia spłaty zobowiązań od nieuczciwych podmiotów.

Dotychczas osoby, które przekazały zaliczki firmom bez otrzymania usługi, były zmuszone do zwrotu środków otrzymanych od wojewódzkich funduszy ochrony środowiska. Nowa ustawa zmienia tę sytuację, umożliwiając zawieszenie spłaty długu oraz jego umarzanie w określonych przypadkach. Fundusze ochrony środowiska zyskają uprawnienia do bezpośredniego dochodzenia roszczeń od wykonawców, co odciąży finansowo poszkodowanych właścicieli nieruchomości.

Warunki uzyskania wsparcia i skutki finansowe

Minister Paulina Hennig-Kloska wyjaśniła, że wsparcie nie będzie przyznawane automatycznie. Poszkodowani muszą złożyć oficjalne zawiadomienie do organów ścigania oraz upoważnić fundusz do dochodzenia należności w ich imieniu. Szacuje się, że problem dotyczy około 8 tys. rodzin, a kwota nierozliczonych zaliczek sięga 285 mln zł. Z oceny skutków regulacji wynika, że łączne koszty wsparcia w ciągu 10 lat wyniosą około 553 mln zł.

W sytuacjach, gdy odzyskanie pieniędzy od wykonawcy okaże się niemożliwe, straty pokryje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, finansując to ze sprzedaży skarbowych papierów wartościowych. Przepisy wprowadzą również pięcioletni zakaz realizacji projektów w ramach programu dla firm, których przedstawiciele zostali prawomocnie skazani za przestępstwa na szkodę beneficjentów. Dotychczas fundusze złożyły do organów ścigania ponad 630 zawiadomień dotyczących nieprawidłowości.

Eksperci o przyczynach problemu

Michał Hetmański, prezes Fundacji Instrat, ocenił działania rządu jako reakcję na błędy systemowe. Wskazał, że główną przyczyną problemów był brak stawek jednostkowych określających maksymalną wysokość dofinansowania, o co apelowały organizacje branżowe. Według eksperta, system nie zapewniał wystarczającej ochrony beneficjentów, a u podstaw obecnej sytuacji leży brak zaufanego systemu zasad dla uczestników programu.