Miliardowa strata Orlenu na ropie z Wenezueli i zarzuty dla menedżerów

Szczegóły nieudanych transakcji przeprowadzonych przez zarejestrowaną w Szwajcarii spółkę Orlen Trading Switzerland zostały nagłośnione w publikacji brytyjskiego dziennika „Financial Times”. Państwowy koncern miał stracić co najmniej 1,6 mld zł na próbie zakupu wenezuelskiej ropy w 2023 roku. Sprawa szybko stała się przedmiotem ostrych sporów politycznych oraz intensywnego śledztwa prowadzonego przez polskie organy ścigania.

Spotkanie na jachcie i gigantyczna zaliczka

Kulisy tej współpracy sięgają listopada 2023 roku, kiedy to w Abu Zabi szef szwajcarskiej spółki Samer Awad spotkał się na jachcie z 25-letnim traderem Kamem Ho Tse z firmy Hannon International z siedzibą w Dubaju. Wkrótce potem podpisano umowę na zakup około sześciu milionów baryłek wenezuelskiej ropy Merey 16, a Orlen przelał z góry 230 milionów dolarów zaliczki na rachunek dubajskiej spółki.

Transakcja była realizowana przez spółkę Orlen Trading Switzerland (OTS) z wykorzystaniem kryptowalut jako formy płatności, co wynikało z faktu, że z racji amerykańskich sankcji nałożonych na Wenezuelę transakcję próbowano realizować z ominięciem tradycyjnego systemu finansowego.

Kryptowaluty, pendrive'y i bezczynne tankowce

Państwowy wenezuelski koncern PDVSA od dłuższego czasu wymagał rozliczeń w stablecoinach, czyli stabilnych kursowo kryptowalutach opartych na dolarze amerykańskim. Pośrednicy musieli wymieniać miliony dolarów na cyfrowe aktywa i – jak relacjonują media – poruszać się po Caracas w opancerzonych autach, nosząc przy sobie pendrive'y z kluczami prywatnymi do portfeli kryptowalutowych. Wynajęte przez Orlen trzy supertankowce dotarły pod koniec 2023 roku do wenezuelskiego terminalu José, lecz stały tam bezczynnie, generując ogromne koszty przestoju sięgające 72 milionów dolarów, podczas gdy ropa nie docierała do odbiorcy.

Reakcja premiera i polityczne oburzenie

Do doniesień prasy międzynarodowej odniósł się premier Donald Tusk, który ostro skomentował sprawę na posiedzeniu rządu, nazywając ją wstydem na cały świat i jednym z największych skandali w historii kraju. Szef rządu zwrócił uwagę na egzotycznych pośredników z Palestyny, Chin czy Wenezueli oraz na wykorzystanie kryptowalut w podejrzanych transakcjach. Oskarżył również obóz polityczny prawicy o stworzenie sieci niebezpiecznych powiązań i skrytykował postawę prezydenta blokującego ustawy podatkowe.

Stanowisko Daniela Obajtka i odpowiedź na zarzuty

Do sprawy odniósł się były prezes Orlenu Daniel Obajtek, który zwrócił uwagę na kluczowy aspekt opisany w artykule brytyjskiej gazety. Wskazał, że po zerwaniu kontraktu przez nowy zarząd OTS w marcu 2024 roku, wenezuelska ropa została ostatecznie załadowana na statek wyczarterowany pierwotnie dla polskiej spółki, lecz tym razem dla innego odbiorcy, jakim była indyjska firma Reliance Industries. Były szef koncernu pytał publicznie o sens zrywania umów i masowego zwalniania menedżerów, wyrażając nadzieję na rzetelne wyjaśnienie sprawy przez sąd.

Akt oskarżenia prokuratury i działania śledczych

Równolegle z doniesieniami medialnymi Prokuratura Regionalna w Warszawie prowadzi szeroko zakrojone śledztwo i domaga się ekstradycji Samera Awada przebywającego poza granicami kraju. Sprawa zakupu ropy została oficjalnie objęta aktem oskarżenia.

W sierpniu 2026 r. skierowano akt oskarżenia przeciwko Michałowi R., Marcinowi O. oraz Filipowi W. w związku z niekorzystnymi kontraktami na zakup ropy.

Łączna szkoda wyrządzona spółkom OTS GmbH i Orlen S.A. w wyniku zawarcia trzech niekorzystnych kontraktów jest szacowana na około 1,5 mld zł, przy czym rząd wskazuje na wyższą stratę w wysokości 1,6 mld zł uwzględniającą koszty dodatkowe.

Śledczy analizują również odrębny wątek dotyczący przepływów i obrotu kryptowalutami ze środków przekazanych przez spółkę, w co zaangażowane są Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości.