Noc w środku dnia: Jak zaćmienie Słońca wpłynęło na zwierzęta w iberyjskich zoo

Całkowite zaćmienie Słońca z 12 sierpnia było zjawiskiem, które w Europie najdłużej i najlepiej można było obserwować w Hiszpanii oraz na Islandii. Ostatni raz tego typu zjawisko miało miejsce w 1999 roku, co budziło ogromne zainteresowanie naukowców. Badacze z Iberyjskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych (AIZA) wykorzystali ten moment, aby sprawdzić, jak nagłe zapadnięcie ciemności wpływa na zachowanie zwierząt w 13 placówkach w Hiszpanii i Portugalii.

Do analizy wykorzystano zaawansowane systemy rejestracji dźwięku oraz kamery wysokiej rozdzielczości. Aby odróżnić zachowania rutynowe od nietypowych, naukowcy prowadzili obserwacje kontrolne w dniach poprzedzających zaćmienie, sprawdzając aktywność zwierząt dokładnie o tej samej porze dnia, o jakiej miało nastąpić zjawisko. Wstępne wnioski płynące z badań wskazują, że przynajmniej połowa z kilkudziesięciu obserwowanych gatunków zmieniła swoje naturalne rytmy.

Reakcje ssaków lądowych na ciemność

Reakcje zwierząt były zróżnicowane w zależności od gatunku. Lwy po rozpoczęciu zaćmienia stały się bardziej aktywne, a wraz z pogłębianiem się ciemności okazywały coraz większy niepokój. Z kolei w przypadku orangutanów zaobserwowano, że przebywały one na zewnątrz i wielokrotnie kierowały wzrok ku niebu, natomiast po powrocie światła jeden z osobników zaczął wydawać odgłosy, a samica obejmowała swoje potomstwo. Szympansy zachowały się inaczej, spokojnie przygotowując się do snu.

Samiec sitatungi sawannowej próbował kopulować z samicami, co jest zachowaniem spotykanym u tego gatunku przede wszystkim we wczesnych godzinach porannych. Badania objęły również słonie, jednak u nich zmiany w zachowaniu były jedynie nieznaczne. Słonie indyjskie pozostały stosunkowo spokojne, wydając jedynie delikatne odgłosy. Słonie afrykańskie w momencie największej ciemności stały nieruchomo w grupie, wznawiając swoją normalną aktywność dopiero w momencie, gdy powróciło dzienne światło.

Obserwacje w akwariach i wpływ na owady

W akwarium Zoomarine w portugalskim Algarve badacze analizowali reakcje zwierząt morskich. Większość obserwowanych tam gatunków nie wykazała żadnych istotnych zmian w typowym zachowaniu. Biolodzy wyjaśniają ten brak reakcji faktem, że w tej części Półwyspu Iberyjskiego zaćmienie miało charakter jedynie częściowy.

Zauważalna zmiana nastąpiła natomiast w zachowaniu motyli. Ich aktywność wraz z nastawaniem ciemności stopniowo malała. W kulminacyjnym momencie zaćmienia Słońca owady te pozostawały nieruchome, odpoczywając na liściach.