Częściowe zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026: Gdzie i jak obserwować zjawisko w Polsce?

Już w środę 12 sierpnia nad Polską pojawi się jedno z najciekawszych zjawisk astronomicznych roku. Częściowe zaćmienie Słońca będzie widoczne w całym kraju, przy czym stopień przesłonięcia tarczy słonecznej przez Księżyc będzie różnił się w zależności od regionu. Najlepsze warunki obserwacyjne prognozowane są w zachodniej i północnej Polsce oraz w Kotlinie Kłodzkiej, gdzie faza maksymalna sięgnie około 88 proc., tworząc na niebie kształt sierpa.

Nieco mniej spektakularne zjawisko czeka mieszkańców innych części kraju. W okolicach Wrocławia, Gorzowa Wielkopolskiego i Szczecina Księżyc zasłoni około 86 proc. tarczy, natomiast na Mazurach wartość ta wyniesie 85 proc. W Opolu zakrycie tarczy Słońca osiągnie 84,9 proc., w Łodzi i Poznaniu 84 proc., a w Warszawie 79 proc. Zjawisko będzie wyraźnie płytsze na południowym wschodzie, gdzie w rejonie Rzeszowa osiągnie około 58,4 proc., a w Bieszczadach zaledwie 42 proc. przed zachodem Słońca.

W tym samym czasie w Europie, w takich krajach jak Islandia oraz północna Hiszpania, zjawisko przybierze formę całkowitego zaćmienia Słońca. Najdłużej faza całkowita będzie widoczna na Islandii, przy klifach Latrabjar, gdzie potrwa 2 minuty i 13 sekund.

Harmonogram zjawiska i warunki obserwacji

Zjawisko rozpocznie się w Polsce między godziną 19:10 a 19:20. Maksymalna faza zaćmienia przypadnie na godziny między 20:05 a 20:12, jednak w wielu regionach kraju jej obserwacja będzie utrudniona ze względu na zachód Słońca. W miejscowościach położonych na wschód od linii Olsztyn-Łódź-Opole, w tym w Białymstoku i Krakowie, Słońce skryje się za horyzontem przed wystąpieniem maksimum.

Eksperci zalecają, aby dla poprawy widoczności wybrać miejsce z otwartym horyzontem, pozbawione przeszkód w postaci budynków czy drzew. Słońce podczas obserwacji będzie znajdować się bardzo nisko nad linią horyzontu. Dobrym wyborem będzie rozległa łąka, skraj pola, okolice jeziora lub otwarta przestrzeń nad morzem.

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Dr Elżbieta Kuligowska z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego podkreśla, że obserwacja Słońca bez odpowiedniego zabezpieczenia niesie ze sobą ryzyko trwałego uszkodzenia siatkówki oka. Do bezpiecznej obserwacji należy używać wyłącznie certyfikowanych okularów z filtrem słonecznym oznaczonych normą ISO 12312-2 lub profesjonalnych filtrów astronomicznych montowanych na sprzęcie optycznym. Dr inż.

Paweł Janowski z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zaznacza, że jeżeli choć niewielki fragment tarczy słonecznej pozostaje widoczny, musimy korzystać z filtrów. W przypadku użycia sprzętu optycznego filtr słoneczny musi być bezwzględnie zamontowany przed obiektywem. Specjaliści zdecydowanie odradzają korzystanie z domowych sposobów, takich jak płyty CD, przydymione szkło czy zwykłe okulary przeciwsłoneczne.

Mechanizm astronomiczny i przyszłe zjawiska

Zaćmienie Słońca występuje w momencie, gdy Księżyc znajduje się pomiędzy Ziemią a Słońcem. Choć zjawisko to może mieć miejsce wyłącznie podczas nowiu, nie pojawia się co miesiąc ze względu na nachylenie orbity Księżyca względem płaszczyzny orbity Ziemi. Kolejna okazja do obserwacji głębokiego zaćmienia częściowego pojawi się 2 sierpnia 2027 roku. Następne całkowite zaćmienie Słońca nad terytorium Polski prognozowane jest dopiero na rok 2135.