Plany zmian w przepisach o pochówku
Rząd przygotowuje szeroką nowelizację przepisów regulujących kwestie chowania zmarłych, które w Polsce bazują na ustawie z 1959 roku.
Obecne przepisy dotyczące pochówku reguluje ustawa z 1959 roku, ograniczająca pochówek wyłącznie do grobów ziemnych, murowanych, katakumb, zatopienia w morzu oraz przechowywania urn w kolumbariach.
Aktualne prawo zabrania rozsypywania prochów w lesie, parku, ogrodzie lub nad wodą, a także nie przewiduje możliwości przechowywania urny w domu czy jej zakopania na terenie własnej posesji. Bliscy zmarłych, którzy chcieliby postąpić inaczej, często nie mogą zrealizować woli osoby zmarłej.
Planowane zmiany mają odejść od części tych restrykcji, liberalizując zasady postępowania z prochami osób zmarłych.
Przechowywanie prochów i ogrody pamięci
Resort rozwoju planuje umożliwić przechowywanie urn z prochami w domach oraz rozsypywanie ich w specjalnie wyznaczonych tzw. ogrodach pamięci, które miałyby powstawać na terenach cmentarzy.
Takie miejsca odróżnia od tradycyjnych cmentarzy rezygnacja z klasycznych nagrobków, a prochy są tam składane w biodegradowalnych urnach bez tworzenia stałych, indywidualnych oznaczeń miejsca pochówku.
Rozważane jest również dopuszczenie możliwości rozsypywania prochów w miejscach ważnych dla osoby zmarłej. Projekt ma jednak wprowadzić ograniczenia w tym zakresie, wykluczając między innymi obszary parków narodowych.
Biżuteria pamięci i ekopochówki
Nowelizacja ma także dopuścić wykorzystywanie części prochów do tworzenia przedmiotów pamięci, na przykład pamiątkowej biżuterii, co pozwoliłoby bliskim na zachowanie osobistego symbolu pamięci o zmarłym. Projekt przewiduje możliwość wtapiania części prochów w przedmioty pamięci, takie jak biżuteria.
Ponadto projekt przewiduje uregulowanie kwestii pochówku ekologicznego, w tym stosowania biodegradowalnych biourn oraz tzw. drzewek pamięci. W Ministerstwie Rozwoju i Technologii nieoficjalnie podkreśla się, że podobne rozwiązania funkcjonują już w wielu krajach Europy oraz w Stanach Zjednoczonych. Resort wskazuje, że podobne rozwiązania funkcjonują w wielu krajach Europy oraz w USA.
Kwestią zasad pochówku zajmował się niedawno Senat, do którego wpłynęła petycja w sprawie wyznaczenia miejsc do rozsypywania prochów. Resort zdrowia wyjaśnił w trakcie prac Komisji Petycji, że proces ten nie niesie za sobą ryzyka dla zdrowia publicznego pod względem sanitarnym, choć wymaga analizy w kontekście porządku publicznego oraz ochrony środowiska.
Harmonogram prac legislacyjnych
Kwestia projektu nowelizacji ma zostać omówiona podczas najbliższego wtorkowego posiedzenia zespołu do spraw programowania prac rządu, które zaplanowano na 27 października 2026 roku.
Następnie planowane jest oficjalne wpisanie projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, co pozwoli na określenie harmonogramu dalszych prac. W kontekście dat warto odnotować, że projekt ogłoszono w ostatnim tygodniu października, tuż przed przypadającym 1 listopada świętem Wszystkich Świętych. Na ten moment przedstawione rozwiązania są propozycjami, a termin ich ewentualnego wejścia w życie nie jest jeszcze znany.