Afera Collegium Humanum: 11 osób zatrzymanych przez CBA i Straż Graniczną

Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Straży Granicznej przeprowadzili we wtorek akcję zatrzymania 11 osób, co stanowi kontynuację szeroko zakrojonego śledztwa w sprawie tzw. afery Collegium Humanum. Działania zostały podjęte na bezpośrednie polecenie prokuratora ze śląskiego wydziału Pionu Zamiejscowego Prokuratury Krajowej w Katowicach.

Rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński poinformował, że sześć z zatrzymanych osób pełni obecnie lub pełniło w przeszłości wysokie funkcje na dwóch prywatnych uczelniach wyższych działających na Mazowszu i w Wielkopolsce. Pozostałych pięć osób zatrzymała Straż Graniczna, a wszyscy zostali przewiezieni do katowickiej prokuratury w celu wykonania dalszych czynności procesowych, przy czym szczegóły dotyczące zatrzymanych mają zostać podane po ich zakończeniu.

Śledztwo wokół fikcyjnych spółek i legalizacji pobytu

W gronie osób zatrzymanych przez funkcjonariusze ze Śląskiego Oddziału Straży Granicznej znaleźli się obywatele Rosji. Postępowanie koncentruje się wokół procederu umożliwiania pobytu w Polsce przybyszom z Rosji oraz innych państw dawnego bloku wschodniego za pomocą fikcyjnie rejestrowanych firm.

Według śledczych całością kierowała zorganizowana grupa przestępcza, której członkowie zapewniali cudzoziemcom niezgodny z prawem pobyt na terytorium kraju, zajmowali się praniem brudnych pieniędzy oraz czerpali pokaźne korzyści finansowe z procederu.

Postępowaniem w tej sprawie zajmuje się delegatura Centralnego Biura Antykorupcyjnego w Rzeszowie wraz z wydziałem Prokuratury Krajowej w Katowicach, przy czym wcześniejsze etapy dotknęły również osób publicznych, takich jak były rzecznik prezydenta Błażej Spychalski, włodarz Wrocławia Jacek Sutryk czy dawni europarlamentarzyści Karol Karski i Ryszard Czarnecki.

Skala procederu i zabezpieczone mienie

Collegium Humanum powstało w 2018 roku w Warszawie, a postępowanie jest wielowątkowe i obejmuje obecnie 26 placówek edukacyjnych, w tym te już nieaktywne, w których zdaniem śledczych fałszowano dokumentację z datą wsteczną. Mechanizm polegał na wystawianiu fałszywych świadectw ukończenia studiów MBA, licencjackich oraz magisterskich, co umożliwiało m.in. obsadzanie stanowisk w spółkach Skarbu Państwa i samorządowych.

Zatrzymania dotyczyły spraw związanych z handlem dyplomami i praniem pieniędzy. Zarzuty stawiane przez śledczych obejmują podejrzenia, że dawny szef placówki Paweł Cz. oraz inne osoby wielokrotnie czerpali profity finansowe i osobiste, autoryzując poświadczające nieprawdę świadectwa. Wobec 13 osób stosowano dotychczas tymczasowe aresztowanie, a wartość mienia zabezpieczonego w śledztwie przekracza 176 mln zł oraz 600 tys. euro.

Dotychczas od 83 do 84 osobom przedstawiono łącznie od 407 do 475 zarzutów. Wśród podejrzanych znajdują się politycy, samorządowcy, przedstawiciele administracji publicznej i służb, rektorzy oraz profesorowie wielu uczelni, a także dziennikarze i przedsiębiorcy.

Pierwszy wyrok w sprawie afery

Sąd Okręgowy w Warszawie wydał pod koniec września 2026 roku pierwszy wyrok w sprawie Collegium Humanum, skazując sześciu byłych rektorów i prorektorów niepublicznych uczelni. Wyrok, który nie jest jeszcze prawomocny, dotyczy wręczania korzyści majątkowych osobom pełniącym funkcje publiczne w Polskiej Komisji Akredytacyjnej.

Wśród skazanych przez sąd osób znaleźli się m.in. Izabela B., Marta G., Marek G., Rafał K., Waldemar U. oraz Marek W., którzy dobrowolnie poddali się karze w trybie art. 335 par. 2 k.p.k. Wymierzone wyroki obejmują kary więzienia w zawieszeniu na trzy lata oraz wysokie grzywny, a także zakazy zajmowania stanowisk kierowniczych w szkolnictwie wyższym.

Odrębne zarzuty w wątku badającym działalność Polskiej Komisji Akredytacyjnej usłyszał Artur G. Śledczy zarzucają byłemu dyrektorowi biura oraz sekretarzowi zespołu nauk społecznych PKA powoływanie się na znajomości w gremium oraz legalizowanie napływu ponad 900 tys. zł od władz Collegium Humanum w zamian za przychylne rozstrzygnięcia, w tym akceptację nowych profili kształcenia i filii.