Komisja Wenecka: Prezydent nie ma prawa blokować ślubowania sędziów TK

Komisja Wenecka przyjęła opinię dotyczącą uprawnień prezydenta RP ws. ślubowania sędziów TK 9 października 2026 r. Dokument ten został opublikowany we wtorek 13 października, a jego wniosek złożył Komitet Monitorujący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Eksperci jednoznacznie stwierdzili, że prezydent nie ma prawa do kontroli wyborczej sędziów dokonanej przez Sejm ani zwlekać z odbieraniem ślubowań od nowo wybranych sędziów.

Rekomendacja ślubowania bez udziału głowy państwa

W opinii znalazła się istotna rekomendacja dotycząca sytuacji, w których prezydent odmawia przyjęcia ślubowania lub celowo opóźnia tę procedurę. Komisja wskazała, że w takim przypadku powinno istnieć rozwiązanie dopuszczające złożenie przysięgi bez fizycznego udziału Karola Nawrockiego. Zgodnie z wytycznymi, akt ten musiałby zachować przepisane elementy, zostać odpowiednio udokumentowany i przekazany prezydentowi, co pozwoliłoby sędziemu na podjęcie obowiązków orzeczniczych.

Kontekst sporu o skład Trybunału Konstytucyjnego

Prezydent Karol Nawrocki nie odebrał ślubowania od pięciu sędziów wybranych przez Sejm w 2026 roku, na co składa się czterech sędziów wybranych w marcu oraz Maciej Berek wybrany we wrześniu. Podczas gdy przedstawiciele większości parlamentarnej argumentują, że prezydent nie posiada uprawnień do selektywnej oceny wyborów parlamentarnych, Kancelaria Prezydenta kwestionowała prawidłowość samej procedury wyboru. W efekcie prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuścił do orzekania osób, które ślubowanie złożyły podczas uroczystości w Sejmie.

Komentarze i interpretacje

Były prezes TK prof. Jerzy Stępień ocenił w Polskim Radiu 24, że opinia Komisji Weneckiej precyzyjnie odzwierciedla standardy europejskie. Zdaniem prof. Stępnia prezydent jest w procesie zaprzysiężenia jedynie „biernym aktorem” i nie potrzebuje nawet notarialnej formy dokumentu, by przyjąć ślubowanie przysłane przez sędziego. Choć opinia Komisji Weneckiej ma charakter doradczy i nie zmienia automatycznie polskiego prawa, wskazuje kierunek niezbędnych rozwiązań systemowych mających wygasić trwający paraliż prac Trybunału.