Rekordowa frekwencja i policja w Belgradzie. Wybory w Serbii

Rekordowa frekwencja przy urnach

Republikańska Komisja Wyborcza podała, że w przedterminowych wyborach parlamentarnych do godziny 18 wzięło udział 64,89 proc. spośród 6,5 miliona uprawnionych obywateli. Wskazano, że jest to najwyższy wynik od czasów rozpadu Jugosławii, przewyższający o prawie 13 punktów procentowych frekwencję z analogicznego momentu poprzednich wyborów w 2023 roku, kiedy wyniosła ona 51,93 proc. Dyrektor RIK Vladimir Dimitrijević ocenił przebieg głosowania jako spokojny, z drobnymi nieprawidłowościami rozwiązywanymi na bieżąco.

Centrum na rzecz Wolnych Wyborów i Demokracji przekazało, że frekwencja na godzinę 19 wzrosła do 67,6 proc. Głosowanie oficjalnie zakończyło się o godzinie 20, jednak lokale, w których wyborcy nadal czekali na oddanie głosu lub znajdowali się w ich pobliżu, pozostały otwarte dłużej, aby umożliwić im oddanie głosów.

Mobilizacja służb i napięta sytuacja w Belgradzie

W centrum Belgradu, w pobliżu serbskiego parlamentu, siedziby Republikańskiej Komisji Wyborczej oraz budynku prezydenta, rozmieszczono liczne oddziały policji, żandarmerii oraz pojazdy przeznaczone do rozpędzania demonstracji. Dostęp do siedziby komisji wyborczej został odcięty poprzez zamknięcie prowadzącej do niej ulicy, a właściciele pobliskich lokali zabezpieczyli witryny drewnianymi płytami. Służby bezpieczeństwa skierowano również do wejścia do serbskiego nadawcy publicznego RTS.

Wokół parlamentu gromadziło się coraz więcej zamaskowanych mężczyzn w kapturach, co lokalni dziennikarze określili jako zorganizowaną akcję, a nie spontaniczne zgromadzenie.

Zgłoszenia o nieprawidłowościach i reakcja Unii Europejskiej

Obserwatorzy z CeSID odnotowali do godziny 17 aż 260 zgłoszeń dotyczących możliwych nieprawidłowości oraz aktów przemocy w okolicach lokali wyborczych. Sytuacja ta wywołała niepokój społeczności międzynarodowej.

Ambasador UE w Serbii Andreas von Beckerath wyraził głębokie zaniepokojenie doniesieniami o aktach przemocy w szeregu lokali wyborczych.

Przedterminowe wybory są bezpośrednim skutkiem niemal dwuletnich masowych protestów, które wybuchły po katastrofie budowlanej w Nowym Sadzie z 1 listopada 2024 roku. W wyniku zawalenia się części dachu na dworcu kolejowym zginęło 16 osób, a demonstranci zarzucali władzom korupcję i zaniedbania.

Starcie polityczne obozu władzy z opozycją

Serbska Partia Postępowa sprawuje władzę od 14 lat, a dotychczasowy przywódca Aleksandar Vučić piastował funkcję premiera i dwukrotnie prezydenta. Ponieważ nie mógł ubiegać się o trzecią kadencję, skrócił obecną, kończącą się w maju 2027 roku, i ponownie kandydował na szefa rządu.

Głównym rywalem obozu rządzącego pod nazwą „Aleksandar Vuczić – Zjednoczona Serbia” stała się „Lista Studencka – Studenci Zwyciężają”, reprezentująca społeczeństwo obywatelskie i zrzeszająca 250 przedstawicieli różnych zawodów z całego kraju. Oprócz nich do wyborów dopuszczono 18 innych list, z których większość w sondażach przedwyborczych balansowała na granicy 3-procentowego progu wyborczego, z wyjątkiem ugrupowań mniejszości narodowych.