Sytuacja finansowa państwa po ośmiu miesiącach
Według danych opublikowanych we wtorek przez Ministerstwo Finansów, dochody budżetu państwa w okresie od stycznia do sierpnia 2026 roku wyniosły ponad 387,2 mld zł. Wydatki państwa w tym samym czasie osiągnęły poziom niemal 538,3 mld zł. Różnica między tymi wartościami oznacza, że dziura budżetowa pogłębiła się, osiągając około 151 mld zł. Dane te oznaczają realizację planu rocznego w 59,8 proc. po stronie dochodów oraz w 58,6 proc. po stronie wydatków.
Sytuacja finansowa uległa zauważalnemu pogorszeniu w porównaniu do poprzedniego miesiąca. Raport resortu finansów sporządzony na koniec lipca wskazywał na deficyt w wysokości 141,06 mld zł. Oznacza to, że w samym sierpniu budżet państwa zanotował wzrost deficytu o około 10 mld zł.
Struktura dochodów i wpływ podatków
Całkowite dochody podatkowe w analizowanym okresie wyniosły 343,1 mld zł, co oznacza wzrost o około 21,9 mld zł w skali roku. Największy udział w tej kwocie miał podatek VAT, który przyniósł 218,8 mld zł. Wpływy z akcyzy osiągnęły 60,5 mld zł, natomiast dochody z CIT wyniosły 57,3 mld zł, co oznacza wzrost o 29,9 proc. rok do roku. Znacznie odmiennie prezentowała się sytuacja w przypadku PIT, gdzie odnotowano ujemny wynik na poziomie minus 11,6 mld zł.
Resort finansów wyjaśnił, że ujemny wynik PIT wynika z wyższego przekazania udziałów do jednostek samorządu terytorialnego. Udziały te w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku wyniosły 149 mld zł, podczas gdy rok wcześniej było to 133,8 mld zł. Ponadto, na dochody budżetowe wpływ miały m.in. wpłaty z dywidend oraz wpływy z aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, które wyniosły łącznie 6 mld zł.
Główne kierunki wydatków państwa
Największe obciążenie dla budżetu stanowiły dotacje dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na które przekazano 123,4 mld zł. Znaczące środki zostały również skierowane na obronę narodową, gdzie wydatki wyniosły 61,9 mld zł. Obsługa długu Skarbu Państwa pochłonęła 49,4 mld zł, a na subwencje dla samorządów wydano 39,2 mld zł.
Pozostałe duże pozycje wydatkowe obejmowały budżety wojewodów w kwocie 38 mld zł, opiekę zdrowotną z wydatkami rzędu 35,5 mld zł oraz wydatki na sprawy wewnętrzne na poziomie 31,8 mld zł. Środki przeznaczone na szkolnictwo wyższe i naukę wyniosły 22,9 mld zł, natomiast na środki własne UE wydatkowano 26,7 mld zł.
Społeczny odbiór sytuacji budżetowej
W obliczu rosnącego zadłużenia, instytut IBRiS przeprowadził sondaż na zlecenie „Rzeczpospolitej”, badający opinie Polaków na temat metod ograniczania deficytu. Najwięcej badanych, bo 39,2 proc., wskazało na konieczność ograniczenia wydatków socjalnych. Podwyżki podatków poparłoby 19,7 proc. ankietowanych, a cięcia w zbrojeniach 16,8 proc. badanych.
Zaledwie 7 proc. respondentów uznało dalsze pożyczanie pieniędzy przez państwo za rozwiązanie problemu. Jednocześnie 31,8 proc. ankietowanych nie było w stanie zaproponować żadnego konkretnego sposobu na redukcję deficytu, wybierając odpowiedź „trudno powiedzieć”.