Apel czterech państw w sprawie unieruchomionych funduszy Moskwy
Szefowie resortów dyplomacji Polski, Hiszpanii, Holandii oraz Szwecji skierowali oficjalny dokument do unijnych przedstawicieli, domagając się ponownego podjęcia działań wokół zamrożonych aktywów rosyjskiego banku centralnego. Adresatami listu zostały szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas oraz szefowa MSZ Irlandii Helen McEntee, w związku z pełnieniem przez ten kraj prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Sygnatariusze dokumentu argumentują, że dotychczasowe instrumenty finansowe nie pokrywają rosnących potrzeb napadniętego kraju.
To agresor musi zapłacić za konsekwencje swojej agresji
Wartość zamrożonych aktywów Rosji w UE wynosi 210 mld euro, z czego 185 mld euro znajduje się w belgijskim Euroclear. Zdaniem ministrów czterech państw, wykorzystanie tych zasobów pozwoliłoby na przerzucenie kosztów wsparcia i odbudowy na agresora, a jednocześnie odciążyłoby europejskich podatników.
Dotychczasowe wsparcie finansowe i obawy Belgii
Przywódcy państw UE uzgodnili w grudniu 2025 r. pożyczkę dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro, gwarantowaną budżetem Unii. Instrument ten, pozyskiwany z rynków finansowych, zaplanowano jako wsparcie na lata 2026 i 2027 z przeznaczeniem na zakupy wojskowe oraz bieżące wydatki państwowe. Mimo to sygnatariusze listu podkreślają konieczność dalszego poszukiwania funduszy, wskazując na ogromny deficyt, z jakim mierzy się ukraiński resort obrony.
Główną przeszkodą polityczną i prawną w procesie uwolnienia zamrożonych pieniędzy pozostaje dotychczas stanowisko Belgii, która obawia się rosyjskich retorsji oraz procesów sądowych. W grudniu zeszłego roku rząd w Brukseli domagał się od partnerów ze wspólnoty nieograniczonych gwarancji finansowych na wypadek konieczności wypłaty odszkodowań na rzecz Moskwy, jednak żądanie to odrzucono. Podczas wizyty w Kijowie szef belgijskiego MSZ Maxime Prevot oświadczył, że obawy te nie ustały, choć jednocześnie zadeklarował brak zasadniczego sprzeciwu wobec samego wsparcia sprawy ukraińskiej z tych funduszy.
Perspektywa najbliższych dyskusji i stanowisko Komisji Europejskiej
Inicjatorzy listu oczekują od Komisji Europejskiej wypracowania takich mechanizmów prawno-technicznych, które sprawią, że ryzyko ewentualnych roszczeń zostanie rozłożone równomiernie na wszystkie kraje członkowskie, chroniąc pojedyncze państwa przed nadmiernym obciążeniem. Nieformalne posiedzenie szefów MSZ UE, na którym ma być omawiana kwestia aktywów, odbędzie się 1-2 września.
Takie jest stanowisko od tego czasu. Kwestia ta pozostaje na tapecie i oczywiście Komisja jest gotowa udzielić wszelkiej niezbędnej pomocy w tym zakresie
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wskazywał wcześniej na poważny deficyt finansowy w resorcie obrony sięgający 27 miliardów euro, proponując jako doraźne rozwiązanie wcześniejsze sięgnięcie po pulę środków przeznaczonych na rok 2027, co mogłoby jednak wywołać trudności w kolejnym okresie rozliczeniowym.