Serbski parlament rozwiązany. Wybory odbędą się 25 października

Prezydent Serbii Aleksandar Vucić podjął decyzję o rozwiązaniu parlamentu, przychylając się do formalnego wniosku rządu, który został złożony przez premiera Djuro Macuta. Głosowanie w ramach przedterminowych wyborów do Zgromadzenia Narodowego wyznaczono na 25 października. Prezydent uzasadnił swój krok rosnącym napięciem społecznym oraz potrzebą uniknięcia zagrożeń dla procesu demokratycznego i organizacji międzynarodowej wystawy EXPO-2027 w Belgradzie.

Przedterminowych wyborów od wielu miesięcy domagali się opozycjoniści oraz studencki ruch protestu. Manifestacje w kraju nasiliły się po tragedii budowlanej, do której doszło 1 listopada 2024 roku na dworcu kolejowym w Nowym Sadzie i w której zginęło 16 osób. Obywatele uznali to zdarzenie za skutek korupcji i rażących zaniedbań władz, co doprowadziło do rozszerzenia protestów przeciwko wieloletnim rządom obozu prezydenckiego.

Plany polityczne prezydenta i układ sił

Aleksandar Vucić sprawuje obecnie drugą kadencję prezydencką, która upływa w 2027 roku, a serbska konstytucja zabrania wyboru na ten urząd więcej niż dwukrotnie. Wcześniej, w latach 2014-2017, polityk stał na czele serbskiego rządu. Założona przez Vucicia Serbska Partia Postępowa potwierdziła jego kandydaturę na premiera w sobotę 5 września, natomiast Serbska Partia Postępowa rządzi Serbią nieprzerwanie od 2012 roku.

Głównym rywalem obozu władzy w nadchodzącym głosowaniu ma być studencki ruch protestu, który zapowiedział wystawienie własnej listy wyborczej. Według sondaży formacja ta wyrasta na najpoważniejszego konkurenta ugrupowania powiązanego z prezydentem. Komentatorzy polityczni wskazują, że nadchodzące starcie przy urnach zapowiada się jako najbardziej wyrównane od ponad dekady.

Zarzuty wobec władz i dodatkowe napięcia

Niezadowolenie społeczne w Serbii potęguje trudna sytuacja gospodarcza, a statystyczni obywatele pozostają ubożsi od mieszkańców mniej zamożnych krajów Unii Europejskiej.

Opozycja i protestujący studenci od blisko dwóch lat zarzucają prezydentowi oraz jego otoczeniu ograniczanie wolności mediów, tolerowanie przemocy politycznej, korupcję na dużą skalę oraz powiązania przedstawicieli państwowych ze zorganizowaną przestępczością. Władze odpierają te oskarżenia, a prezydent apelował, aby kampania wyborcza przebiegała w sposób pokojowy i z poszanowaniem prawa do zgromadzeń.

Nastroje w kraju dodatkowo skomplikowały się w ostatnich miesiącach m.in. z powodu konfrontacji manifestantów ze służbami porządkowymi oraz kontrowersji wokół pogrzebu generała Ratko Mladicia, w którym uczestniczyli przedstawiciele władz, co spotkało się z protestami części obywateli.