Rewolucja w leczeniu czerniaka: przełomowe wyniki badań szczepionki mRNA

Eksperymentalna spersonalizowana szczepionka przeciwnowotworowa firm Merck i Moderna wykazała pozytywne wstępne wyniki w swoim pierwszym badaniu w późnej fazie, co zbliża firmy do złożenia wniosku o zatwierdzenie tej opcji leczenia. Zastrzyk oparty na mRNA w połączeniu z immunoterapią Keytruda firmy Merck spełnił kluczowe cele w badaniu fazy 3 obejmującym ponad 1100 pacjentów z czerniakiem o podwyższonym ryzyku lub zaawansowanym, u których wykrywalny nowotwór został całkowicie usunięty chirurgicznie.

Akcje Moderny zyskiwały w środę, na początku sesji, ponad 120 proc., a papiery Merck rosły o niemal 11 proc.

Stephane Bancel, dyrektor generalny Moderny, stwierdził w wywiadzie dla CNBC, że to wielki moment dla medycyny i dla pacjentów. Z kolei dr Dean Li, prezes Merck Research Laboratories, zapowiedział, że Merck i Moderna prawdopodobnie zaczną w ciągu najbliższych kilku miesięcy rozmawiać z agencjami regulacyjnymi na temat nowego produktu i jego bezpieczeństwa.

Połączony schemat leczenia spełnił główny cel badania, jakim było istotne wydłużenie czasu, przez który pacjenci żyli bez nawrotu czerniaka, w porównaniu z samym Keytrudą. Leczenie zmniejszyło również ryzyko rozprzestrzenienia się nowotworu do odległych części ciała. Te wyniki opierają się na pozytywnych danych z badania fazy 2 nad tym samym schematem z wcześniejszej części tego roku.

Wstępne dane sugerują, że ta kombinacja może stać się nową opcją leczenia czerniaka, który stanowi zaledwie około 1 proc. nowotworów skóry, ale odpowiada za zdecydowaną większość zgonów wśród nich. Większość nawrotów czerniaka pojawia się w ciągu pierwszych dwóch-trzech lat po początkowym leczeniu i usunięciu.

Szczegóły badania i mechanizm działania nowej terapii

W badaniu III fazy uczestniczyło 1137 pacjentów chorych na czerniaka wysokiego ryzyka lub w stadium zaawansowanym, od IIB do IV, u których chirurgicznie usunięto wykrywalne zmiany nowotworowe. Ochotnicy zostali losowo przydzieleni do dwóch grup, z których jedna przez około rok otrzymywała do dziewięciu dawek pembrolizumabu w połączeniu ze spersonalizowaną szczepionką mRNA, a druga wyłącznie pembrolizumab.

Dr Jane Healy, szefowa wczesnego rozwoju onkologii w firmie Merck, nazwała bardzo ekscytującym fakt, że terapia przyniosła klinicznie istotną poprawę w porównaniu z Keytrudą i była dobrze tolerowana przez pacjentów. Skutki uboczne były podobne do innych szczepionek, które ludzie zazwyczaj otrzymują na inne choroby. Dodatkowo dr Jane Healy podkreśliła, że pacjenci z czerniakiem są zmuszeni zmierzyć się z nową powagą tej diagnozy, przejść nieprzyjemne zabiegi, a potem martwią się o powrót nowotworu.

Każdy nowotwór ma unikalny zestaw mutacji, nawet wśród pacjentów z tym samym rodzajem raka. Spersonalizowana szczepionka firm Merck i Moderna jest zaprojektowana tak, by celować w konkretne mutacje w nowotworze każdego pacjenta, zamiast stosować podejście uniwersalne. Chodzi o to, by wytrenować układ odpornościowy do rozpoznawania i niszczenia tych unikalnych markerów nowotworowych, a następnie połączyć tę odpowiedź z Keytrudą, która pomaga organizmowi skuteczniej atakować raka.

Wyniki badania II fazy, opublikowane w styczniu 2026 roku, wykazały, że terapia skojarzona zmniejszyła ryzyko nawrotu czerniaka lub zgonu z jego powodu o 49 procent w okresie pięciu lat. Merck i Moderna badają szczepionkę w kilku próbach obejmujących inne nowotwory, takie jak niedrobnokomórkowy rak płuca, rak pęcherza moczowego i rak nerkowokomórkowy.