Kopalnia w Jastrzębiu-Zdroju przeszła do historii. Zdetonowano wieżę szybu Jas II

Z lekkim opóźnieniem, dokładnie o godzinie 15:30 przeprowadzono spektakularną detonację, w wyniku której z powierzchni ziemi zniknęła blisko 73-metrowa wieża wyciągowa szybu JAS II po byłej kopalni Jas-Mos. To ostateczny akord likwidacji pogórniczej infrastruktury, który otwiera drogę pod nową, gospodarczą przyszłość terenu.

Wieża szybowa Jas II miała 73 metrów wysokości, a maszyna wyciągowa znajdowała się prawie 60 m nad ziemią. Trzpień wieży posiadał jeden poziom podziemny oraz jedenaście poziomów nadziemnych, a główna część nośna była wykonana z żelbetu, podczas gdy usunięty wcześniej trzon prowadniczy wykonano ze stali.

To historyczny moment dla Jastrzębia-Zdroju i całego regionu.

Przebieg i przygotowanie prac minerskich

Do wysadzenia potężnej żelbetowej konstrukcji Spółka Restrukturyzacji Kopalń użyła ponad 50 kg dynamitu. Przygotowania trwały około dwóch tygodni, w trakcie których wywiercono tysiąc otworów strzałowych.

– Użyliśmy ponad 50 kg materiałów wybuchowych. Samo przygotowanie trwało ok. dwóch tygodni. Trzeba było wywiercić tysiąc otworów strzałowych (…). Ponieważ masa była bardzo duża, musieliśmy przygotować teren, zabezpieczyć go przed falą sejsmiczną. (…) Zabezpieczenia były takie, że wykopano rowy i nasypano wały wokół miejsca prac, żeby przerwać przebieg fali sejsmicznej – powiedział kierownik robót strzałowych Krzysztof Dymek.

W ponad 800 przygotowanych wcześniej otworach zainstalowano materiał wybuchowy.

Likwidacja kopalni Jas-Mos i dalsze losy terenów

Jak przypomina SRK, był to ostatni element likwidowany metodą minerską na terenie dawnego zakładu Jas-Mos-Jastrzębie III. Pod koniec 2025 roku zlikwidowano już sąsiednią stalową wieżę zastrzałową JAS I oraz wieżę Jas IV, a formalna likwidacja ruchu zakończyła się w połowie 2025 roku.

Kopalnia Jas-Mos – Jastrzębie III to ostatni zakład likwidowany przez SRK, ponieważ zgodnie z nową ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, obowiązującą od 2026 r., za likwidację odpowiadają przedsiębiorstwa górnicze. Zburzenie gigantycznej wieży ma wymiar symboliczny pod hasłem „Kierunek Przemian”, otwierając nowy rozdział dla terenów pogórniczych, które zyskują drugie życie pod nowe biznesy i inwestycje wielkoskalowe.

Dzięki współpracy SRK i JSW inwestorom zaoferowano już blisko 48 hektarów gruntów w Jastrzębiu-Zdroju i Mszanie, a w sumie pod przyszłe przedsięwzięcia przygotowano ponad 80 hektarów atrakcyjnych gruntów skomunikowanych z autostradą A1.

Historia kopalni i działalności Spółki Restrukturyzacji Kopalń

Kopalnie Węgla Kamiennego Jastrzębie i Moszczenica były pierwszymi zakładami górniczymi na terenie Jastrzębia-Zdroju, a ich budowa rozpoczęła się w latach 50. XX wieku. W 1962 r. otwarto kopalnię Jastrzębie, w 1963 r. połączono ją z kopalnią Moszczenica w kopalnię Jastrzębie-Moszczenica, a w 1994 r. połączono je ponownie po tym, jak Moszczenica funkcjonowała jako odrębny zakład od 1966 r.

SRK przejęła ruch Moszczenica w 2001 r., natomiast kopalnię Jas-Mos – Jastrzębie III przejęła w dwóch etapach: w 2016 r. wraz z ok. 1,6 tys. pracowników oraz w 2022 r. wraz z ok. 2,1 tys. pracowników.

Spółka Restrukturyzacji Kopalń zaczęła działać w 2000 roku, przejmując kilkadziesiąt kopalń w celu przeprowadzenia ich likwidacji, rekultywacji oraz przygotowania terenów pod nowe inwestycje, a także zarządzając Centralnym Zakładem Odwadniania Kopalń.