Aleksandar Vučić podał się do dymisji i powalczy o fotel premiera Serbii

Prezydent Serbii Aleksandar Vučić ogłosił w niedzielę w Belgradzie swoją rezygnację, kończąc drugą i zarazem ostatnią kadencję głowy państwa przed jej planowanym terminem. Decyzja ta pozwala mu na aktywny udział w kampanii wyborczej jako zwykły obywatel, bez łączenia działalności partyjnej z najwyższym urzędem w państwie. Rządząca Serbska Partia Postępowa oficjalnie wskazała go jako lidera swojej listy wyborczej oraz kandydata na szefa rządu.

Ustępujący polityk kierował już serbskim gabinetem w latach 2014-2017, a urząd prezydenta objął w 2017 roku. Nowe wybory parlamentarne odbędą się 25 października 2026 roku, choć pierwotnie głosowanie było planowane dopiero na 2027 rok. Wskutek rezygnacji głowy państwa konieczne będzie również przeprowadzenie przedterminowych wyborów prezydenckich w ciągu najbliższych trzech miesięcy.

Tymczasowe władze i kontekst społeczny

Zgodnie z serbską konstytucją obowiązki głowy państwa przejęła przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego Ana Brnabić, która może pełnić tę funkcję maksymalnie przez trzy miesiące. Sytuacja polityczna w kraju pozostaje napięta w wyniku długotrwałych protestów społecznych. Katastrofa budowlana na dworcu w Nowym Sadzie z listopada 2024 roku, w której zginęło 16 osób, stała się bezpośrednim impulsem do masowych demonstracji antyrządowych organizowanych m.in. przez ruch studencki.

Protestujący oskarżali ówczesne władze o zaniedbania i korupcję, a studenci wystawili w nadchodzących wyborach własną listę wyborczą złożoną z niezależnych kandydatów.

Opozycyjne ugrupowania zarzucały także rządzącym ograniczanie wolności mediów oraz powiązania polityków ze zorganizowaną przestępczością, czemu Vučić konsekwentnie zaprzeczał.

Międzynarodowa pozycja Serbii

W polityce zagranicznej Aleksandar Vučić przez lata lawirował między Brukselą, Waszyngtonem, Moskwą a Pekinem, utrzymując aspiracje akcesyjne do Unii Europejskiej przy jednoczesnym zachowaniu bliskich relacji z Rosją i Chinami.

Dodatkowym echem w polityce międzynarodowej była sierpniowa wizyta prezydenta Ukrainy WołodYmyra Zełenskiego w Belgradzie, co pokazało złożone stanowisko władz wobec trwającej wojny w Ukrainie.