Policja bada sprawę zniszczenia grobu kapitana Józefa Kalecińskiego w Giżycku

Na cmentarzu miejskim przy ul. Warszawskiej w Giżycku doszło do zniszczenia nagrobka kapitana Józefa Kalecińskiego, pseudonim „Adil”. Mogiła ta należy do zasłużonego uczestnika wojny polsko-bolszewickiej, szefa Biura Informacji i Propagandy Obwodu Lida Nowogródzkiego Okręgu ZWZ-AK oraz powojennego nauczyciela matematyki w giżyckim liceum. Pomnik został gruntownie odnowiony przez Instytut Pamięci Narodowej w listopadzie 2024 roku.

Sprawa wyszła na jaw we wtorek, 1 września, gdy Jarosław Machnacz, emerytowany nauczyciel i społecznik regularnie porządkujący to miejsce, odkrył przewróconą pionową płytę nagrobną oraz rozbity krzyż. O znalezisku niezwłocznie poinformował drugiego ze społeczników zajmujących się historią kapitana, Jarosława Andrukajtisa, który wykonał dokumentację fotograficzną, a następnie sprawa została zgłoszona odpowiednim służbom.

Śledztwo w sprawie przyczyn uszkodzenia

Oficjalne zgłoszenie do giżyckiej policji wpłynęło przed godziną 13:00 we wtorek. Asp. szt. Iwona Chruścińska, oficer prasowa policji w Giżycku, potwierdziła, że funkcjonariusze przeprowadzili oględziny na miejscu zdarzenia i sporządzili dokumentację. Policja prowadzi czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności zniszczenia pomnika, biorąc pod uwagę zarówno możliwość celowego działania, jak i wpływ warunków atmosferycznych, w tym niedawnych wichur.

Społecznicy opiekujący się grobem poddają w wątpliwość wersję o wietrze, wskazując, że w bezpośrednim sąsiedztwie nie odnotowano uszkodzeń innych nagrobków ani obecności połamanych gałęzi, które mogłyby doprowadzić do przewrócenia ciężkiej płyty zamocowanej na kotwach. Dr Marcin Płotek z olsztyńskiej delegatury IPN podkreślił, że zniszczenie miejsca spoczynku osoby o tak znaczącej biografii jest bolesne, a Instytut aktywnie wspiera proces wyjaśniania przyczyny zajścia.

Postać kapitana „Adila” i apel o ochronę pamięci

Kapitan Józef Kaleciński był postacią o wyjątkowym życiorysie; w latach 1942–1944 angażował się w tajne nauczanie w Lidzie, a jego dwaj synowie, żołnierze AK, zginęli w walce pod Surkontami w sierpniu 1944 roku. Po wojnie został aresztowany przez NKWD i więziony w obozie w Ugliczu, a po powrocie do Polski w 1949 roku podjął pracę pedagogiczną w Giżycku, gdzie zmarł w tym samym roku.

Jarosław Andrukajtis wskazuje, że chociaż przyczyną mogła być bezmyślność osób przebywających na cmentarzu, sprawa ta stanowi apel do władz miasta, szkół i policji o zwrócenie większej uwagi na ten obszar nekropolii. Społecznik przypomniał również o powracających od dłuższego czasu postulatach zainstalowania monitoringu w tej części cmentarza, co mogłoby zapobiec podobnym incydentom w przyszłości.